Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Blodtransfusion fåreblod middelalder oplysningstid

Hoe verliep de eerste bloedtransfusie?

De rechter verbood bloedtransfusies na twee mislukte procedures, waardoor de belangrijke wetenschappelijke doorbraak pas vele jaren later plaatsvond.

De eerste rechtstreekse bloedtransfusie naar een mens werd uitgevoerd door Jean-Baptiste Denys, de lijfarts van de Franse koning Lodewijk XIV.

Deze mijlpaal vond plaats op 15 juni 1667, toen Denys een jongen 250 milliliter bloed van een lam toediende.

Dat deed hij door bloed bij het dier af te tappen en het via een buis in de aderen van de jongen te brengen.

Rechtbank verbood bloedtransfusies

De zieke jongen herstelde, en korte tijd later voerde de arts nog een succesvolle transfusie uit. Maar de twee keer daarna ging het helemaal mis.

De derde patiënt overleed meteen na de ingreep, terwijl de vierde zelfs tijdens de behandeling stierf.

De nabestaanden van de laatste patiënt sleepten Denys voor het gerecht. De arts werd vrijgesproken, maar de behandeling werd verboden.

In de jaren daarna deden ook de katholieke kerk, het Franse en Britse parlement en het Britse wetenschapsgenootschap Royal Society bloedtransfusies in de ban, en 150 jaar lang gebeurde er niets.

In november 1667, een paar maanden na het experiment van Denys, voerde de Britse arts Richard Lower een gelijksoortige proef uit:

De patiënt

was een jongen van 15 met hevige koorts. Vóór de transfusie had hij al zo’n 20 aderlatingen ondergaan met behulp van bloedzuigers.

Wellcome Images

Lammeren

werden gezien als rustige dieren. Daarom werden de eerste transfusies uitgevoerd met hun bloed. Volgens de artsen zou de patiënt dan de rustige aard van het lam overnemen.

Wellcome Images

Het bloed

werd overgebracht via zilveren buisjes. De uiteinden waren verbonden met holle veren, waarmee de aderen werden doorboord.

Wellcome Images

Nieuwe kennis over verschillende bloedgroepen betekende doorbraak

We weten nu dat de patiënten stierven omdat bloedgroepen onbekend waren voor Denys.

Het immuunsysteem stoot dierenbloed af, en de eerste twee patiënten overleefden waarschijnlijk alleen omdat ze niet zo veel kregen.

Pas in 1901 ontdekte Karl Landsteiner dat een bloedtransfusie alleen mogelijk is met compatibele bloedgroepen.

Lees ook:

Geneeskunde

Daarom droegen pestmeesters een spits masker

2 minuten
Geneeskunde

De geschiedenis van verdoving: van coca tot opium

3 minuten
Geneeskunde

Mummies maakten Egyptenaren tot beste artsen der oudheid

9 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg