Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Woedende Adolf Hitler geeft zich gewonnen

Op 22 april 1945 krijgt Adolf Hitler rond 15.00 uur een woedeaanval in zijn bunker. De Duitse generaals gehoorzamen hem niet meer. Ze willen Berlijn niet ontzetten, maar slaan op de vlucht voor het Rode Leger.

AKG-Images

In het felle maanlicht zijn de voetsporen in de sneeuw makkelijk te zien. Ze zijn gemaakt door Duitse boeren die de bevroren Oder zijn overgestoken om brandhout te sprokkelen aan de oostoever.

Nu kunnen de Russische troepen hen naar het westen volgen en zo de gevaarlijke wakken vermijden. Dan kunnen ze ongezien op de oever komen. Blijkbaar weten de Duitsers nog niet dat de voorhoede van het Rode Leger al zo dichtbij is.

Op 31 januari 1945 dringt kolonel Chariton Esipenko het dorp Kienitz binnen. Alleen de bakker en zijn gezel zijn al wakker.

Het personeel van een trein met luchtafweergeschut slaapt nog.

De Russische genie moest de ijskoude rivier in om de pontons aan elkaar te zetten.

© Ullstein Bild/Ritzau Scanpix

Zodra de Duitse stationschef op zijn post is, beent hij resoluut op de Russische kolonel af.

‘Wilt u toestaan dat de trein naar Berlijn vertrekt?’ vraagt de beambte. Het is één ding dat er Russische troepen door de straten lopen, maar in de wereld van de stationschef is het pas echt een ramp als een trein vertraging oploopt.

‘Sorry, meneer de stationschef, dat zal helaas niet mogelijk zijn,’ antwoordt kolonel Esipenko. ‘Het burgerverkeer naar Berlijn wordt voor korte tijd stilgelegd, laten we zeggen totdat de oorlog afgelopen is.’

Later die dag steken andere Sovjet-troepen verder naar het zuiden de Oder over. Nu hebben de Russen twee bruggenhoofden gevestigd op de westoever, die het bolwerk van de Duitsers tegen het Rode Leger had moeten zijn.

Het is maar 67 kilometer naar Berlijn, en voor nazi-Duitsland heeft het laatste uur geslagen. Pas nu beginnen de Duitse generaals zich af te vragen of ze hun mannen wel willen opofferen.

Aanslag krijgt bloedige nasleep

De hoogste Duitse officieren maakten zich al veel langer zorgen over de ontwikkelingen aan het front, en veel generaals stoorden zich aan de bevelen van Hitler, die steeds meer gespeend was van enige realiteitszin.

Toch gehoorzaamden ze de Führer, want verzet was levensgevaarlijk.

Hitler was nooit vergeten dat een groep officieren rond kolonel Von Stauffenberg hem in juli 1944 had willen opblazen in de Wolfsschanze.

‘U zult zien dat de Russen weldra de grootste nederlaag uit hun geschiedenis lijden.’
Adolf Hitler toen hij nog geloofde dat SS-generaal Felix Steiner Berlijn zou ontzetten

Op miraculeuze wijze was Hitler er met een paar schrammen van afgekomen – de echte slachtoffers van de aanslag waren de Duitse officieren.

Voorheen werd er wat ruimte gelaten voor eigen inzicht als de generaals Hitlers bevelen in daden moesten omzetten, maar de bom bracht daar verandering in.

‘De kring van deze muiters is zeer klein,’ zei de Führer na de aanslag in een radiotoespraak. ‘Deze kliek van criminele elementen zal op meedogenloze wijze worden uitgeroeid.’

Maar in werkelijkheid was Hitler het vertrouwen in zijn officieren kwijt, en de Gestapo kreeg de vrije hand om een zuivering te voltrekken in de legertop.

De boodschap aan de overgebleven generaals was helder: voortaan moest elk bevel tot in detail worden opgevolgd, anders kost het je de kop.

In het voorjaar van 1945 was er echter een bevelhebber nodig die door middel van improvisatie het verzwakte Duitse leger zo goed mogelijk wist te benutten.

De keus viel op de 58-jarige Gotthard Heinrici, al had Hitler weinig vertrouwen in deze generaal, die diepgelovig was en diensten organiseerde voor zijn soldaten. Maar Heinrici was een meester in de defensieve oorlogvoering en kreeg het bevel over Legergroep Weichsel, die het front langs de Oder verdedigde.

Via pontonbruggen bracht het Rode Leger materieel de Oder over.

© Ullstein Bild/ Ritzau Scanpix

Intussen bouwde het Rode Leger een enorme legermacht op in de bruggenhoofden op de westoever van de rivier. Om de hoofdstad Berlijn te bereiken, moesten de Russische tanks echter de Seelower Höhen over, waar een Duits leger zich had verschanst.

Ook in de stad zelf werden barricaden opgeworpen. Die moesten worden bemand door troepen van Weichsel als de Russen langs Seelow wisten te komen.

Daarom arriveerde er een delegatie van de stadscommandant van Berlijn om een verdedigingsplan uit te werken.

‘Die idioten in Berlijn zouden in hun eigen vet gebraden moeten worden,’ zei Heinrici’s stafchef tegen de delegatie.

De afgevaardigden gingen door naar Seelow, waar officieren van het 9e Leger een ideologische toon aansloegen:

‘Het 9e Leger blijft aan de Oder. Desnoods vallen we hier, maar we trekken ons niet terug.’ Dat klonk niet bijster realistisch, maar Hitler zelf had het kunnen zeggen, en niemand durfde eraan te twijfelen.

Generaal Heinrici wilde de Seelower Höhen zo lang mogelijk in handen houden, maar vermoedelijk vroeg hij zich al af hoe lang hij nog zou doorvechten om tijd te rekken voor het naziregime, dat al ten dode opgeschreven was.

Na de oorlog maakte de RAF een paar ‘Pakezels’ buit voor tests. Ze kregen Britse emblemen.

© Fox Photos/Getty Images

Piloten op zelfmoordmissie gestuurd

De Luftwaffe zette alles op alles om de bruggen over de Oder te verwoesten. Met kamikazeacties moest de bevoorrading van het Rode Leger worden gestopt.

Toen de situatie steeds uitzichtlozer werd, ontwikkelde de Luftwaffe een aantal kamikazewapens die tegen belangrijke doelen konden worden ingezet.

Een daarvan was een vliegende bom: een jachtvliegtuig boven op een bommenwerper vol explosieven.

Deze logge combinatie was in gebruik bij het Kampfgeschwader 200, waarvan de piloten bereid waren missies met een geringe overlevingskans te vliegen.
Op 27 april zetten zeven van deze ‘Pakezels’ koers naar de bruggen over de Oder, maar er werd nauwelijks schade aangericht.

Eerder had het squadron het met echte kamikazeaanvallen geprobeerd. Volgens de eenheid zelf werden er 17 bruggen opgeblazen, maar vermoedelijk was slechts één spoorbrug tijdelijk buiten gebruik.

35 piloten kwamen om.

Rode Leger lijdt zware verliezen

Op 16 april begon ’s ochtends vroeg de bestorming van Seelow. 15.000 kanonnen bestookten de Duitse stellingen.

‘Het hele Oderdal schudde op zijn grondvesten,’ zei een jonge Duitse officier. ‘Het was alsof de aarde zich als een muur naar de hemel verhief. Alles om ons heen sprong en danste rond. Zoiets hadden we nog nooit meegemaakt, zelfs niet voor mogelijk gehouden.’

Toen de kanonnen zwegen, stormden 700.000 in het bruin geklede soldaten op de Duitsers af. ‘Naar Berlijn!’ riepen ze.

Heinrici en generaal Theodor Busse, de bevelhebber van het 9e Leger, hadden hun troepen in het geheim van de voorste linies teruggetrokken.

Daardoor vielen er niet zo veel slachtoffers bij het artilleriebombardement, en toen de Russen oprukten door het maanlandschap, kwamen ze onder zwaar vuur te liggen van intacte Duitse stellingen verder naar achteren.

Met haar laatste krachten bestookte de Luftwaffe de bruggen over de Oder, die de Russen hard nodig hadden. Enkele piloten voerden zelfs kamikazeaanvallen uit.

Triomfantelijke rapporten van het Duitse leger repten van 17 verwoeste bruggen, maar dat was zwaar aangedikt. Volgens Russische bronnen was slechts één brug getroffen.

De opmars van het Rode Leger was onstuitbaar. Na drie dagen van hevige gevechten, waarbij 30.000 Russische soldaten sneuvelden, lag de weg naar Berlijn open.

Vanwege de doorbraak van de Sovjets bij Seelow was Heinrici’s strijdmacht in tweeën gedeeld.

Zelf stond hij met één leger ten noorden van de bres, terwijl generaal Busse met de resten van het 9e Leger naar het zuiden gedreven werd.

Slechts een paar divisies konden naar Berlijn om met de verdediging van de stad te helpen.

Op 20 april meldde Busse via de radio dat zijn eenheden een nieuwe linie zouden opzetten in het Spreewald ten zuidoosten van Berlijn.

Heinrici verzocht hem met klem om dat niet te doen, maar zijn terugtrekking voort te zetten, want het Rode Leger rukte op tussen Busse en de stad. Het 9e dreigde omsingeld te raken, maar Busse durfde een aftocht niet aan.

Hij had één keer eerder een uitbrander gekregen in de Führerbunker, en een tweede keer zou hem de kop kunnen kosten.

Het 9e was verloren, stelde Heinrici vast. Hij moest zich richten op het front ten noorden van Berlijn, waar Russische tanks oprukten.

Om deze dreiging het hoofd te bieden, bracht hij een reserve op de been onder SS-Obergruppenführer Felix Steiner, maar toen Hitler dat ontdekte, maakte hij andere plannen.

Steiner leek de perfecte man voor deze taak. In de jaren 1930 had hij aan de basis gestaan van de militaire tak van de SS, de Waffen-SS.

De Führer had meer vertrouwen in hem dan in zijn generaals, die zijn aanwijzingen niet in een overwinning wisten om te zetten.

  • © Thought co.

    Gotthard Heinrici

    Rang: Kolonel-generaal, opperbevelhebber van de resten van Legergroep Weichsel.
    Positie: Prenzlau ten noorden van Berlijn.

  • © Ullstein Bild dh./Getty Images

    Felix Steiner

    Rang: SS-generaal, leider Legerdetachement Steiner.
    Positie: Oranienburg ten noorden van Berlijn.
    Troepen: Een paar duizend man.

  • © Scherl/SZ Photo/Ritzau Scanpix

    Walther Wenck

    Rang: Generaal, bevelhebber 12e Leger.
    Positie: Elbe ten westen van Berlijn.
    Troepen: Circa 100.000.

  • © Ullstein Bild dh./Getty Images

    Theodor Busse

    Rang: Generaal, bevelhebber 9e Leger.
    Positie: Halbe ten zuiden van Berlijn.
    Troepen: 80.000 man.

Hitler riep zijn legers naar Berlijn

Toen Stalins troepen Berlijn omsingelden, kreeg de beslissende slag gestalte in Hitlers hoofd. Zijn generaals moesten door de omsingeling breken en de Russische horden verslaan. Dan was de oorlog nog te winnen, zo dacht Hitler. Maar zijn generaals gehoorzaamden hem niet meer.

Shutterstock

De strijd om Berlijn is voorbij

Shutterstock

Het Rode Leger nadert de stad

De Slag om de Seelower Höhen duurde van 16 tot 19 april. Daarna kon het Rode Leger oprukken naar Berlijn.

Shutterstock

1. Generaal Heinrici hergroepeert

19 april 1945: Na de doorbraak van de Russen bij Seelow is Legergroep Weichsel in tweeën gedeeld. Opperbevelhebber Heinrici belandt ten noorden van Berlijn, het 9e Leger wordt naar het zuiden gedreven. Heinrici plaatst troepen naar Steiner over, en dat ontdekt Hitler.

Shutterstock/Thought co.

1. Heinrici’s verraad:

De gelovige generaal ziet geen reden om soldaten op te offeren in een verloren oorlog. Hij stuurt valse rapporten aan Hitler terwijl zijn leger ervandoor gaat en zich aan de Britten overgeeft. Zelf vlucht hij naar Flensburg, waar admiraal Dönitz na Hitlers dood zetelt als president.

Shutterstock/Thought co.

2. Felix Steiner moet wonderen verrichten

22 april 1945: Hitler heeft gehoord dat SS-generaal Steiner nog een inzetbaar leger heeft. Hij beveelt Steiner om met het 93 Leger Berlijn te ontzetten, maar de generaal blijft zitten waar hij zit.

Shutterstock/Ullstein Bild dh./Getty Images

2. Steiner vertrekt:

De SS-generaal weet dat hij Berlijn nooit zal kunnen binnendringen om de Russen te verdrijven. Hij stuurt zijn mannen naar het noorden om Russische gevangenschap te voorkomen. Op 3 mei 1945 geeft de Legerafdeling Steiner zich bij de Elbe over aan de westerse geallieerden.

Shutterstock/Ullstein Bild dh./Getty Images

3. Generaal Wenck is de laatste hoop

23 april 1945: Wencks 12e Leger staat aan de Elbe om de Amerikanen tegen te houden. Hitler wil dat hij zich aansluit bij het 9e van Busse en naar de hoofdstad komt. Wenck volgt het bevel deels op.

Shutterstock/Scherl/SZ Photo/Ritzau Scanpix

3. Wenck trotseert Hitler:

De Führer stuurt het 12e Leger naar Berlijn, maar in plaats van een vergeefse poging te doen de hoofdstad te ontzetten, helpt Wenck generaal Busse met diens uitbraak. Hij evacueert ook 3000 gewonden uit het hospitaal in Belitz. Dan vluchten ze samen naar de Amerikanen aan de Elbe.

Shutterstock/Scherl/SZ Photo/Ritzau Scanpix

4. Generaal Busse moet de omsingeling doorbreken

25 april 1945: Busses 9e Leger is omsingeld. Hitler eist dat hij uitbreekt en zich aansluit bij de troepen van Wenck om Berlijn te ontzetten. Maar Busse probeert te ontkomen naar het westen.

Shutterstock/Ullstein Bild dh./Getty Images

4. Busses besluit:

Het 9e Leger zit vast in de bossen bij het plaatsje Halbe. Terwijl het Rode Leger zijn troepen bestookt met raketten en granaten, proberen ze te ontkomen. 40.000 Duitsers sneuvelen hierbij. Wenck redt een onbekend aantal troepen, de rest wordt door de Russen gevangengenomen.

Shutterstock/Ullstein Bild dh./Getty Images

SS-generaal op zelfmoordmissie

Op 22 april droeg Hitler Steiner op de Russen ten noorden van Berlijn aan te vallen.

De lange colonne van de vijand was kwetsbaar, en volgens Hitler zou de legerafdeling van Steiner die makkelijk kunnen doorsnijden om Berlijn te bereiken.

Het begrip ‘legerafdeling’ was een gelegenheidsaanduiding voor circa de helft van een regulier leger.

‘Het is uitdrukkelijk verboden om zich naar het westen terug te trekken,’ luidde het bevel van Hitler. ‘U, Steiner, bent persoonlijk verantwoordelijk voor het uitvoeren van deze order.

Het lot van de rijkshoofdstad staat of valt ermee.’

Op de kaart zag de tactiek er goed uit, en Hitler was tevreden met zichzelf. De stafofficieren om hem heen in de Führerbunker hadden hem lange tijd niet zo optimistisch gezien.

‘U zult zien dat de Russen weldra de grootste nederlaag uit hun geschiedenis lijden aan de poorten van Berlijn,’ voorspelde de Führer.

Maar hem stond een bittere teleurstelling te wachten: de Russen voerden ongehinderd troepen aan via Seelow, en Steiners beste divisies lagen al onder vuur.

De rest van zijn leger bestond alleen op papier.

‘Ik heb nauwelijks artillerie, slechts enkele tanks en een paar stuks geschut,’ rapporteerde Steiner aan Heinrici.

Een aanval kon alleen worden uitgevoerd met een paar duizend SS’ers en een ongetrainde divisie van de Luftwaffe. Steiner weigerde hen op te offeren.

Werkelijkheid komt hard aan

In de Führerbunker ging het leven zijn normale gang op 22 april.

Hitler stond zoals gebruikelijk laat op, waarna hij urenlang zat te vergaderen. Zijn onderdanige personeel schermde hem af voor telefoontjes van Heinrici.

Maar om 15.00 uur werd Hitler met de realiteit geconfronteerd toen hij met het opperbevel sprak.

Opperbevelhebber Wilhelm Keitel en de andere jaknikkers in de bunker moesten wel toegeven dat SS-generaal Steiner het bevel niet had opgevolgd. Hitler werd woedend.

‘Hij sprong op en neer terwijl hij brulde en schreeuwde,’ schreef een officier. ‘Hij trok wit weg of liep juist paars aan, en zijn hele lichaam trilde.

Zijn stem brak telkens opnieuw terwijl hij de woorden “ontrouw, lafheid, verraad en ongehoorzaamheid” schreeuwde.

Uiteindelijk zwoer Hitler dat hij in Berlijn zou blijven om te vechten. Toen zakte hij in elkaar in een stoel en mompelde:

‘Het is voorbij. De oorlog is verloren. Ik schiet mezelf dood.’

Dergelijke taal had generaals eerder hun baan gekost, maar nu had Hitler het zelf gezegd. Wanhopig probeerden Keitel en de anderen iets te vinden om de Führer op te vrolijken.

Toen viel hun oog op het 12e Leger van generaal Walther Wenck, dat bij de Elbe stond om de Amerikanen tegen te houden.

Niets wees er echter op dat het U.S. Army van plan was de rivier over te steken. Wenck kon zich dus met zijn troepen omdraaien om Berlijn te hulp te schieten.

Dat idee bracht Hitler weer bij de les. Een nieuw plan begon vorm te krijgen aan de kaartentafel.

Laatste man moet de oorlog winnen

De Führer had al langer een zwak voor de tankofficier Walther Wenck, die op zijn 44e was benoemd tot de jongste generaal aller tijden in het Duitse leger.

Nu werd hij gebombardeerd tot verlosser van het Derde Rijk.

‘Aan de soldaten in Wencks leger,’ begon Hitler zijn order op 23 april, die eigenlijk niet voor de mannen van Wenck bedoeld was, maar het moreel in Berlijn moest opvijzelen.

‘De Führer heeft u geroepen, en u trekt ten strijde, net als in de dagen van de veroveringen. Berlijn wacht op u,’ dicteerde Hitler.

Wenck had zich echter nog geen meter verplaatst, want het kost tijd om een heel leger zonder brandstof 180 graden te draaien. Pas de volgende dag kwamen de troepen in beweging.

De generaal moest richting Berlijn marcheren en zich onderweg aansluiten bij het 9e Leger van generaal Busse.

Als Steiner dan tegelijk aanviel vanuit het noorden, zouden de Russen verslagen worden, zo meende Hitler.

‘Hitler sprong op en neer terwijl hij brulde en schreeuwde. Hij trok wit weg of liep juist paars aan, en zijn hele lichaam trilde.’
Ooggetuige in de Führerbunker

De soldaten van het 12e Leger zouden hun geliefde aanvoerder, ‘Papi Wenck’ nog tot in de hel zijn gevolgd als hij dat had bevolen. En dat was ongeveer wat hij van plan was.

‘Jongens, jullie moeten er nog één keer aan geloven,’ zei Wenck tegen zijn mannen. Maar hij voegde eraan toe: ‘Het gaat niet meer om Berlijn, het gaat niet meer om het Derde Rijk.’

De generaal had in het geheim zijn eigen plan getrokken. Hij wist dat de oorlog verloren was en werd het liefst door de Amerikanen gevangengenomen.

Maar eerst wilde Wenck een vluchtweg banen voor zijn collega Busse.

Die had Heinrici’s advies om het 9e Leger terug te trekken genegeerd en had gehoorzaam een linie ten zuidoosten van Berlijn opgezet. Nu waren zijn 80.000 man omsingeld bij Halbe.

Op 25 april ontving Busse een bevel van Hitler: hij moest een weg forceren naar Wencks 12e Leger en de hoofdstad ontzetten.

Een paar dagen eerder was dat misschien gelukt, maar nu moest hij langs sterke Sovjettroepen. Busse besloot de bevelen uit Berlijn niet meer op te volgen.

Zijn bestemming was de Elbe. Daar kon hij zich overgeven aan het Amerikaanse leger. De soldaten kregen een streng verbod om de honderdduizenden burgers te helpen die bescherming zochten bij het leger. Ze hadden de horrorverhalen gehoord over de wraakacties van de Russen jegens de burgerbevolking.

‘En de vrouwen dan? Moeten we hen gewoon achterlaten om te worden verkracht en gedood?’ vroeg een soldaat.

‘We kunnen ze niet helpen.’

Busse zet radio uit

Van enige orde was geen sprake toen het 9e Leger aan zijn uitbraak naar het westen begon.

Eenheden als divisies en regimenten waren er niet meer: de troepen baanden zich een weg in kleine, willekeurige groepjes.

Tanksergeant Wolfgang Faust beschreef zo’n groep, die zich opmaakte om in het donker een Russische barricade te passeren.

Naast zijn eenheid van twee Panther-tanks waren er een Königs-tiger van de SS en een paar kanonnen.

De infanterie om de voertuigen heen bestond uit Fallschirmjäger, leden van de Volkssturm en een stel uitgeputte soldaten, die door de Feldgendarmerie moesten worden gedwongen om te vechten.

‘Ze sleurden een van de onwillige soldaten – een knul van 18 – eruit en schoten hem door het hoofd. Met een verbeten gezicht maakte de rest van het leger zich op voor het gevecht.’

In het donker wisten de Duitsers op te rukken en de Russische barricade onder de voet te lopen. Toen viel het groepje weer uiteen.

Terwijl het 9e Leger naar het westen trok, kwamen er wanhoopsbevelen uit Berlijn.

Niet alleen 100.000 Duitse soldaten, maar ook bijna een half miljoen burgervluchtelingen staken de Elbe over bij Tangermünde. De meesten werden teruggestuurd naar het door de Russen veroverde gebied vanwege afspraken tussen de geallieerden.

© Hutton Deutsch/Getty Images

Busse luisterde niet meer naar de radio, maar de legertop wist dankzij verkenningsvliegtuigen dat hij niet naar Berlijn aan het oprukken was.

‘De Führer verwacht dat de legers hun plicht doen,’ luidde de boodschap uit de Berlijnse bunker.

‘De geschiedenis en het Duitse volk zullen eenieder verachten die onder deze omstandigheden niet zijn best doet om natie en Führer te redden.’

Busse negeerde ook deze oproep.

Terwijl Wenck zijn troepen ten zuiden van de hoofdstad probeerde weg te loodsen, was het leger van Heinrici op weg naar de Britten in het noorden.

Hitler wist van niets, want Heinrici verzekerde hem er in vervalste rapporten van dat hij nog steeds standhield.

‘Ik kan deze krankzinnige zelfmoordbevelen niet meer opvolgen,’ verklaarde Heinrici. ‘Niet één soldaat dient meer zonder reden opgeofferd te worden.

Ik leg verantwoording af aan mijn troepen, het volk en een hogere macht dan Hitler.’

Het verraad werd pas ontdekt op 28 april, toen een woedende Keitel zijn opwachting maakte bij Heinrici.

De staf-leden vreesden voor het leven van de generaal en hielden zich tijdens de bespreking gewapend met machinepistolen schuil in een bosje. Indien nodig zouden ze Keitels mensen doodschieten.

Als waarschuwing kregen terdoodgebrachten een bord om met het opschrift: ‘Ik heulde met de bolsjewieken.’

© Ullstein Bild/Ritzau Scanpix

SS velde duizenden doodvonnissen

In 1945 haalde een steeds wanhopiger Adolf Hitler alles uit de kast om de Duitse troepen op het slagveld te houden.

Hij liet bewakers opstellen bij alle wegen weg van het front. Iedereen die zonder geldige reden de verkeerde kant op ging, werd opgepakt.

‘Militaire tribunalen moeten de strengst denkbare maatregelen nemen op basis van het principe dat degenen die een nobele dood in de strijd vrezen, de schandelijke dood van een lafaard verdienen,’ zei Hitler.

In maart 1945 voerde hij ‘mobiel standrecht’ in, met drie officieren als rechter, een paar medewerkers voor de documentatie en een executiepeloton.

Beroep was niet mogelijk. Toen de situatie in april uitzichtloos was, brachten fanatieke nazi’s iedereen om die naar hun smaak niet genoeg strijdlust toonde.

15.000 Duitsers werden geëxecuteerd wegens desertie, nog eens 50.000 voor andere vergrijpen, zoals ongehoorzaamheid.

Hitler pleegt zelfmoord in Berlijn

Keitel hield het echter bij het ontslaan van Heinrici en droeg hem op zich de volgende dag in de Führerbunker te melden om met Hitler te spreken.

In de bunker liep de Führer te ijsberen. Hij wachtte op het 12e Leger.

‘Waar blijft Wenck?’ vroeg hij.

De volgende dag stapte Heinrici in zijn auto, maar hij reed niet naar Berlijn. Hij wilde naar Sleeswijk-Holstein, terwijl zijn troepen zich aan de Britten overgaven.

Hitler pleegde op 30 april zelfmoord, maar de oorlog ging door. De resten van het 9e Leger gingen door, tot de voorste eenheden op 1 mei bekende helmen en gepantserde voertuigen zagen.

‘De troepen die we tegenkwamen, waren Duits,’ schreef tanksoldaat Wolfgang Faust. ‘Ze zeiden dat we door moesten, verderop was het 12e Leger.’

Hoeveel soldaten Busse nog had, is niet bekend. Schattingen lopen uiteen van 5000 tot 25.000 mannen, die zich bij het 12e Leger van Wenck aansloten en de Elbe bereikten.

Op 4 mei begon de oversteek via opgeblazen bruggen, en volgens de berekeningen van Wenck bereikten meer dan 100.000 soldaten en 400.000 burgers de overkant, waar ze zich aan de Amerikanen overgaven.

SS-generaal Steiner viel in Britse handen.

In de laatste minuten van de oorlog hadden de generaals hun troepen buiten bereik van Stalin weten te brengen, maar dat was een schrale troost.

Vanwege de kadaverdiscipline van de bevelhebbers waren miljoenen Duitsers dood en lag het land in puin.

Lees ook:

Hitler

Hoeveel verdiende Adolf Hitler?

2 minuten
Hitler

Hoe lang was Adolf Hitler?

1 minuut
Hitler

Galerij: Hitler privé

2 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg