Britten planden aanslag: Sluipschutter moest Hitler doden

Als de Britten in de zomer van 1944 ontdekken dat Hitler elke ochtend een wandeling maakt bij zijn villa in de Zuid-Duitse Alpen, plannen ze een sluwe aanslag op de Führer – een aanslag die de geschiedenis had kunnen veranderen.

© BPK

Buitenkans om aanslag op Hitler te plegen

Als je bang bent, dan ga je jezelf maar bewaken, het liefst ergens anders’, zegt Adolf Hitler vaak geërgerd tegen de SS-soldaat achter hem.

De Duitse dictator houdt niet van pottenkijkers en staat erop zijn ochtendwandeling in zijn eentje te maken.

De SS’er die hem begeleidt heeft daarom orders om buiten het blikveld van de heetgebakerde nazileider te blijven.

De route die Hitler altijd neemt, gaat echter door een verlaten bosgebied, en omdat de SS’er zijn taak zeer serieus neemt, komt hij steeds net iets te dichtbij, waarna hij steevast de wind van voren krijgt van een woedende Hitler.

In de zomer van 1944 vernemen de officieren van de Britse Special Operations Executive (SOE) van de wandelingen van Hitler, en ze geloven hun oren bijna niet.

Het is haast te mooi om waar te zijn. Hitler loopt niet alleen elke dag door een dicht bos wanneer hij in zijn villa in Berchtesgaden in het Zuid-Duitse Beieren verblijft, maar doet dat bovendien in zijn eentje.

De SOE ziet zijn kans schoon om een actie op touw te zetten om Hitler uit de weg te ruimen en daarmee de Tweede Wereldoorlog te beëindigen.

Korte tijd later is Operation Foxley, het plan om Hitler te doden, een feit.

Lijfwacht doet een boekje open

Het moordplan is lange tijd geheim gebleven.

Het kwam pas in 1998 aan het licht toen het rapport over de actie vrijgegeven werd.

Historici troffen er een schat van informatie over Hitler aan die de SOE verzameld had.

De Britten kregen deze inlichtingen onder anderen van een Duitse SS-soldaat die ze gevangengenomen hadden tijdens de invasie van Normandië in juni 1944.

De SS’er behoorde een jaar eerder tot de elitetroepen die Hitler bewaakten wanneer hij verbleef op de Obersalzberg, de privéberg van de nazitop.

Vooraanstaande nazi’s als Hermann Göring, de baas van de Luftwaffe, en Albert Speer, de minister van bewapening, hadden hier buitenhuizen die ze gebruikten als ze overleg voerden met Hitler in zijn villa Berghof.

En de Führer verbleef hier vaak gedurende de oorlog – als hij niet in de Wolfsschanze in het huidige Polen was.

De berg was perfect gelegen op een paar kilometer van een Beiers stadje met een treinverbinding met Salzburg, op 30 kilometer afstand, en München, op 180 kilometer.

Hoog op de berg had Hitler een enorme luxevilla gebouwd met het geld dat hij verdiend had met zijn boek Mein Kampf.

SS’s moesten aanslagen op Hitler voorkomen

Uit het inlichtingenrapport van de SOE blijkt dat niemand de berg op mocht zonder geldige documenten.

Om alle onbevoegden – en de vijand – buiten de deur te houden, bewaakten ongeveer 540 trouwe SS-soldaten het gebied.

Met herdershonden patrouilleerden ze in de dichte bossen rond de villa Berghof om indringers op te sporen.

‘De duidelijkste aanwijzing dat Hitler zich op de Obersalzberg bevindt, is de grote hakenkruisvlag die gehesen wordt.’ Citaat uit Brits inlichtingenrapport.

In het geval van luchtaanvallen kon een eenheid van 300 man de hele berg in een kunstmatige mist hullen, zodat bommenwerpers de weg kwijtraakten.

‘Deze eenheid bestaat uit drie bataljons van elk 80 à 100 man. Ze zijn over het hele gebied verdeeld – twee man per hut.

Hun mistapparaat bestaat uit twee kleine vaten, een gasfles en een kachelpijp.

Het wordt met een hendel bediend,’ stond te lezen in het Foxley-rapport, dat ook vermeldde dat Hitler zich bij een aanval meteen 20 meter onder de grond in een enorme schuilkelder zou terugtrekken, terwijl SS’ers de vijandelijke bommenwerpers met luchtafweergeschut bestookten.

Naast de militaire bewakers stonden er ook burgers op wacht.

Vanuit hun posten zagen fanatieke nazi’s erop toe dat er geen onbevoegden in de buurt van hun Führer kwamen.

Bij het station en in alle hotels in het stadje controleerden agenten in burger van de Reichssicherheitsdienst – Hitlers persoonlijke beveiligingsdienst – alle verdachte personen.

itler bracht in de Berghof veel tijd door met zijn herdershond Blondi, die zelfs in zijn bed mocht slapen.

© Polfoto

Hitler plande zijn dag tot in het kleinste detail

De Engelsen kwamen er via verhoren en afluisterpraktijken achter dat Hitler een vaste dagindeling had.

Nazivlag geeft aan dat Hitler thuis is

Ondanks alle veiligheidsmaatregelen was de Obersalzberg volgens het rapport van de SOE de geschiktste plek voor een moordaanslag op Hitler: zijn dagen zagen er vaak hetzelfde uit en kenden een strakke indeling.

Doorgaans was de verblijfplaats van de Führer een van de best bewaarde staatsgeheimen.

Zijn reisplannen werden pas een paar uur voor vertrek in een kleine kring van vertrouwelingen bekendgemaakt en werden onderweg vaak omgegooid.

Ook was de nazileider altijd omringd door een groot aantal zwaarbewapende SS-soldaten.

Maar wanneer Hitler in de Berghof verbleef, was het andere koek.

‘De duidelijkste aanwijzing dat Hitler zich op de Obersalzberg bevindt, is de grote hakenkruisvlag die op de parkeerplaats voor de Berghof gehesen wordt,’ meldt het Foxley-rapport.

Iedereen kon dus zien dat de Führer thuis was.

En achter de prikkeldraadversperringen en de vele wachtposten wilde Hitler ongestoord rond kunnen lopen.

De Berghof – de villa van Hitler in de Beierse Alpen – had onder meer een bomvrije schuilkelder van 80 meter lang.

© AOP/Getty Images

Sluipschutters waren er klaar voor

Het Engelse plan voor de aanslag op Hitler lag klaar toen de operatie op het laatste moment werd afgeblazen.

Volgens het rapport moet de actie uitgevoerd worden door twee sluipschutters.

Ze krijgen aanwijzingen voor het uitvoeren van de moord en hoe ze moeten vluchten.

De liquidatie moet in het bos waar Hitler zijn vaste ochtendwandelingetje maakt gepleegd worden.

Het bos wordt zwaar bewaakt, dus de schutters mogen niet opvallen en moeten goed uitkijken.

Voor de wandeling wordt het hele gebied doorzocht door een hondenpatrouille. De sluipschutters moeten dus zorgen dat ze vlak achter de patrouille zitten.

Tijdens de wandeling wordt Hitler ook bewaakt. Een SS’er volgt hem op afstand, en een wachtpost overziet de eerste 900 meter van de route.

Andere wachten krijgen hem verderop in het vizier. Maar alle bewakers zijn te ver weg om in te grijpen.

De sluipschutters kunnen daarom – als alles goed gaat – Hitler doodschieten en ontkomen voordat de SS’ers bij hen kunnen komen.

Als de eerste aanslagpoging mislukt, kunnen de schutters naar het theehuis gaan en met een bazooka op de auto van Hitler proberen te schieten.

Hitler begint zijn wandeling

Elke ochtend om 10 uur loopt Hitler van de Berghof naar een theehuisje, waar hij ontbijt. Hij is 15 à 20 minuten onderweg.

AOP/Getty Images

Moordenaars komen aan

De schutters zullen met een betonschaar een gat in het hek knippen en ongezien door het bos sluipen. Ze moeten vooral uitkijken voor hondenpatrouilles.

Sluipschutters slaan toe

De twee schutters wachten op een plek met een goed uitzicht over de wandelroute de Führer op.

Krijgsgevangene moet Hitler doodschieten

De Engelsen wilden in eerste instantie de aanslag laten plegen door een Duitse of Oostenrijkse krijgsgevangene.

Ze zochten een soldaat met een Zuid-Duits accent die een persoonlijke haat tegen Hitler koesterde.

Met valse papieren zou een Duitstalige aanslagpleger maandenlang rond de Obersalzberg kunnen verblijven om de routine van de bewakers te bestuderen terwijl hij de komst van Hitler afwachtte.

‘Zo iemand kan gewoon rondhangen in de kroegen Trimbacher en Goldener Bär in Berchtesgaden, al komen er ook veel SS-soldaten in de Trimbacher,’ vertelt het SOE-rapport.

Ook dwangarbeiders uit Tsjechië en Polen kwamen in aanmerking om de aanslag op Hitler uit te voeren.

In het gebied rond Salzburg, waar de Obersalzberg ligt, waren al meer dan 100.000 van hen tewerkgesteld, en op een steenworp afstand van het buitenverblijf van Hitler lag een groot werkkamp voor Tsjechische dwangarbeiders.

Zij waren voornamelijk buiten aan het werk: ze onderhielden de wegen en het spoorwegnet, rooiden bossen en ruimden ’s winters sneeuw.

Bij een bomaanslag in november 1939 stierven 8 nazi’s en raakten er 60 gewond. Hitler ontkwam.

© Scanpix/SZ-Photo

Een Tsjech of een Pool in de buurt van de Berghof zou dus niet erg opvallen.

Uit het inlichtingenrapport blijkt dat de SOE zijn onderzoek zeer grondig heeft uitgevoerd, en zelfs wist welk type toegangsdocumenten buitenlandse arbeiders moesten bezitten om op de Obersalzberg te mogen komen.

‘De passen zijn donkerblauw en van een stempel voorzien. Het nummer van de stempel wordt elke week aangepast. Elke pas bevat een afdruk van de hand-tekening van Bormann (de rechterhand van Hitler, red.) of Rattenhuber (de baas van Hitlers beveiligingsdienst, red.).’

Niet alleen de nationaliteit van de kandidaat was van belang, maar ook de geschiktheid: hij moest intelligent, dapper, creatief en geduldig zijn, en bereid zijn een groot risico te lopen. De kans dat hij het er levend vanaf zou brengen was immers niet groot.

Ondanks meer dan 40 aanslagen op zijn leven nam Hitler het er goed van in de Berghof.

© AOP/Getty Images

Alle aanslagen mislukten

Hitler zou worden opgeblazen

Het vinden van de juiste man was voor de SOE een hele toer, en het bedenken van de juiste manier viel ook niet mee.

Ze kwam tot de conclusie dat er niet één, maar twee sluipschutters nodig waren om de opdracht uit te voeren.

Wanneer de nazivlag gehesen werd, moesten zij zich in het uniform van de Duitse Alpenjagers heimelijk naar de bergtop Mooslahnerkopf begeven, waar het doel van Hitlers wandelingen, een klein theehuisje, stond.

Volgens het Foxley-rapport was juist de dracht van de Alpenjagers geschikt omdat ‘de meeste soldaten die in het militaire ziekenhuis Platterhof (een paar honderd meter van de Berghof, red.) liggen, Gebirgsjäger – Alpenjagers – zijn.

Doordat zowel Hitlers persoonlijke lijfwachten als de SS’ers in het gebied dit uniform ’s winters dragen, kunnen we, door ons als een van hen te verkleden, dicht in de buurt komen.’

Onder hun lange uniformjassen zouden de twee sluipschutters een bazooka met granaten, een tas handgranaten voor zelfverdediging, een Mauser-sluipschuttersgeweer van Duitse makelij, een telescoopvizier en een grote tang om de prikkeldraadomheining door te knippen mee kunnen nemen.

De munitie bevatte de zeer gevoelige springstof kwikfulminaat, dat zo sterk was dat een klein beetje ervan al genoeg was om het slachtoffer te onthoofden.

Op deze manier konden de schutters Hitler dodelijk verwonden, al raakten ze hem maar één keer.

Lijfwacht deed een boekje open

Het inlichtingenrapport bevat onder meer een foto van de lijfwachten van Hitler. De soldaat links werd in 1944 gevangengenomen en vertelde over Hitlers dagelijks leven in de Berghof.

BPK

Operatie Foxley stuit op verzet

Terwijl de SEO druk bezig was met de voorbereidingen, kreeg Operation Foxley met steeds meer tegenstand te maken in het Britse ministerie van oorlog.

Er werd aan getwijfeld of de dood van Hitler wel gunstig uit zou pakken voor de geallieerden.

Vooral de Britse generaals hadden hun bedenkingen. Sir Hastings Ismay, de belangrijkste militaire adviseur van Churchill, schreef aan de premier:

‘De opperbevelhebbers zijn het erover eens dat het vanwege de vele blunders die Hitler begaat – vanuit militair oogpunt – haast gunstig is voor de geallieerden wanneer hij de Duitse strategie blijft bepalen. Maar in een breder perspectief zou het beter zijn om hem uit de weg te ruimen.’

De generaals waren dus bang dat na de uitschakeling van Hitler andere, meer competente militair strategen, zoals de SS-leider Heinrich Himmler, het voor het zeggen zouden krijgen.

Daarnaast vermoedden ze dat de Duitsers na de moord op hun Führer wellicht juist meer verbeten zouden gaan vechten om hem te wreken.

Rudolf Hess was Hitlers plaatsvervanger tot 1941, toen hij Duitsland in een vliegtuig ontvluchtte.

© Scanpix

Gehypnotiseerde Hess moest nazi’s ombrengen

Aanslag op Hitler afgeblazen

‘Nu Hitler gezworen heeft om elke centimeter van het Duitse vaderland te verdedigen, lopen we het risico een heilige van hem te maken door hem te doden,’ schreef luitenant-kolonel R.H. Thornley, een van de tegenstanders van het eerste uur van de operatie.

‘De moord op Hitler zou bovendien tot een mythe kunnen leiden, waardoor we moeilijk greep zouden krijgen op het verslagen Duitsland en het risico op een derde wereldoorlog zal toenemen,’ vervolgde Thornley.

Hij wees erop dat juist een dergelijke mythe Hitler aan de macht had gebracht: het idee dat het Duitse volk niet militair verslagen was in de Eerste Wereldoorlog, maar erin was geluisd door achterbakse politici.

Als er na de oorlog in Duitsland geruchten over een laffe moordaanslag op de Führer de kop opstaken, zouden er weer extremisten aan de macht kunnen komen.

Daarom moest het lijken of Hitler was vermoord door zijn eigen soldaten, benadrukte Thornley keer op keer – als hij dan per se gedood moest worden.

Terwijl de SOE en de Britse generaals oeverloos redetwistten over de aanslag op Hitler, vielen de geallieerden eind 1944 Duitsland binnen.

Daarmee was Operation Foxley overbodig geworden.

Het inlichtingenrapport raakte dan ook in de vergetelheid en belandde in een geheim militair archief. Pas in 1998 kwam het weer tevoorschijn.

Kolonel Claus von Stauffenberg en andere officieren probeerden Hitler in de Wolfsschanze op te blazen.

© Scanpix

Aanslagpoging deed Foxley de das om