De-Amerikaanse-Burgeroorlog

De Amerikaanse Burgeroorlog: Tijdlijn

In 1861 breekt in de VS een hevige burgeroorlog uit. Onenigheid over de slavernij verdeelt de jonge natie, en nieuwe wapens maken de oorlog tot een ongekend bloedbad. Als het Zuiden zich in 1865 overgeeft, zijn er honderdduizenden soldaten gesneuveld.

In 1861 breekt in de VS een hevige burgeroorlog uit. Onenigheid over de slavernij verdeelt de jonge natie, en nieuwe wapens maken de oorlog tot een ongekend bloedbad. Als het Zuiden zich in 1865 overgeeft, zijn er honderdduizenden soldaten gesneuveld.

Currier & Ives./Library Of Congress

In deze tijdlijn krijg je het overzicht van de belangrijkste data in de Amerikaanse Burgeroorlog.

Hier ontdek je ook welke staten voor het Noordelijke en het Zuidelijke kamp vochten en bekijk je de portretten van degenen die de voornaamste rollen speelden tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog.

Welke staten vochten tegen elkaar?

TIJDLIJN over de Amerikaanse Burgeroorlog

1861

9 februari 1861

De Geconfedereerde Staten van Amerika (CSA) worden opgericht, met Jefferson Davis als president.

Jefferson Davis had eerder de VS gediend als officier, minister van Oorlog en senator.

4 maart 1861: Lincoln wordt president

In Washington wordt Abraham Lincoln van de Republikeinse Partij ingehuldigd als 16e president van de VS.

Abraham Lincoln

Aan het begin van de Amerikaanse Burgeroorlog in 1861 had Abraham Lincoln de slavernij nog niet afgeschaft. Dat gebeurde pas in januari 1883.

© Shutterstock

Abraham Lincoln was een succesvolle en welbespraakte advocaat. Vlak nadat hij de 16e president van de VS was geworden, brak de burgeroorlog uit.

12 april 1861: Aanval op Fort Sumter

Zuidelijke troepen vallen Fort Sumter, voor de kust van South Carolina, aan. Er breekt een burgeroorlog uit.

15 april 1861

Lincoln roept 75.000 soldaten bijeen en vraagt Robert E. Lee als bevelhebber van het Noordelijke leger. Lee doet het niet.

17 april 1861

Virginia sluit zich aan bij de Zuidelijke staten. In korte tijd volgen Arkansas, Tennessee en North Carolina.

19 april 1861

Lincoln roept de blokkade van de Zuidelijke havens uit. Dit voorkomt dat het Zuiden tijdens de oorlog bevoorraad wordt.

Lincolns blokkade van de Zuidelijke zeehavens.

Om de import en export van het Zuiden te dwarsbomen, blokkeerde president Lincoln in 1861 de Zuidelijke zeehavens.

© Jonas Sjowall Haxø

Lincolns blokkade belemmerde ook de export van de Zuidelijke Staten. Het werd een belangrijke economische factor in de Amerikaanse Burgeroorlog.

20 april 1861: E. Lee wordt de hoogste generaal

Robert E. Lee verlaat het Noordelijke leger en wordt de hoogste generaal bij het leger en de marine van de Confederatie.

21 juli 1861: Eerste Slag bij Bull Run

De Zuidelijke staten behalen bij Bull Run in Virginia een beslissende zege. Lincoln erkent dat de oorlog lang kan gaan duren.

1 november 1861: George B. McClellan wordt opperbevelhebber

Lincoln benoemt de relatief onervaren George B. McClellan tot opperbevelhebber van het Noordelijke leger.

8 november 1861

De US Navy houdt twee ambtenaren van het Zuiden op weg naar Engeland tegen. De Britten dreigen met oorlog.

Abraham Lincoln wilde niet in een oorlog met de Britten verzeild raken. Na twee weken liet hij de gevangenen vrij.

BEKIJK OOK: Tijdlijn over de Tweede Wereldoorlog

1862

31 januari 1862

Abraham Lincoln, president van de Noordelijke staten, laat alle grondtroepen en de zeemacht het Zuiden aanvallen.

6 februari 1862: Slag om Fort Henry

De Noordelijke generaal Ulysses S. Grant verovert het belangrijke Fort Henry en 10 dagen later Fort Donelson.

Boten die in 1862 Fort Henry aanvallen

Op 6 februari 1862 wordt Fort Henry aangevallen door Noordelijke kanonneerboten.

© Naval History and Heritage Command

Fort Henry moest de scheepvaart op de rivier de Tennessee controleren. De Noordelijke Staten konden na de verovering wapens en proviand vervoeren via het water.

8 maart 1862

Het Zuidelijke pantserschip de Virginia vernietigt twee vijandelijke houten boten. In één klap zijn schepen van hout achterhaald.

11 maart 1862

President Lincoln ontslaat McClellan als opperbevelhebber en neemt zelf diens taak als legerleider op zich.

6 april 1862

Het Zuidelijke leger verrast Grants troepen bij Shiloh. In twee dagen vallen er 23.000 doden, meer dan in alle vorige oorlogen van de VS.

Slag-bij-Shiloh-1862

De Slag bij Shiloh was de tot dan toe dodelijkste veldslag van de Amerikaanse Burgeroorlog. Op de illustratie is te zien hoe de twee legers elkaar bestormen.

© Ehrgott, Forbriger & Co./Library Of Congress

Media in de Noordelijke Staten bekritiseerden generaal Grant omdat hij volledig verrast werd door de tegenstanders.

24 april 1862

17 schepen van het Noorden veroveren de grootste en belangrijkste haven van het Zuiden, New Orleans.

31 mei 1862: Slag bij Seven Pines

Bij de Slag bij Seven Pines wil de Zuidelijke generaal Joseph E. Johnston net de vijand vermorzelen, als hij zwaar gewond raakt.

Tijdens de Slag bij Seven Pines vielen er 11.000 slachtoffers (doden, gewonden en gevangenen). Een enorm aantal, maar nog relatief laag vergeleken met sommige slagen die in de Amerikaanse Burgeroorlog nog zouden volgen.

25 juni 1862

De noordelijke generaal McClellan rukt op naar Richmond, de hoofdstad van het Zuiden, maar moet zich terugtrekken.

11 juli Henry W. Halleck wordt opperbevelhebber

Na vier maanden als opperbevelhebber draagt Lincoln de verantwoordelijkheid over aan Henry W. Halleck.

29 augustus 1862 Tweede Slag bij Bull Run

55.000 soldaten van het Zuiden verslaan 75.000 Noordelijke soldaten in de tweede slag bij Bull Run.

4 september 1862

Met een leger van 50.000 man zet generaal Robert E. Lee een offensief in tegen het Noorden.

17 september 1862: Slag bij Antietam

Lee stuit bij de Antietam op de Noordelijken. Het wordt met 26.000 doden de bloedigste dag uit de Amerikaanse geschiedenis.

Battle-of-Antietam

Noordelijke troepen tijdens de slag bij Antietam

© L. Prang & Co./Library Of Congress

22 september 1862

President Abraham Lincoln stelt de Emancipatieproclamatie op. Die leidt op 1 januari 1863 tot afschaffing van slavernij.

Emancipatieproclamatie 1862

De Emancipatieproclamatie van president Abraham Lincoln.

© National Printing Co./Library of Congress

Op 22 september wordt de proclamatie gepresenteerd. Daarmee werden de slaven in de Unie bevrijd.

7 november 1862

Lincoln ontslaat generaal McClellan met de woorden: ‘Als u het leger niet wenst te gebruiken, wil ik het graag lenen.’

13 december 1862

Het Noordelijke leger verliest de Slag bij Fredericksburg. ‘We hadden net zo goed de hel kunnen proberen in te nemen’, zei een soldaat.

Slag bij Fredericksburg 1862

De Slag bij Fredericksburg van 1862 werd door de soldaten herdacht als één grote slachtpartij van Noordelijke soldaten.

© Currier & Ives./Library Of Congress

1863

1 januari 1863

resident Lincoln gelast vrijlating van alle slaven, in het Noorden en in het Zuiden, en roept zwarten onder de wapenen.

3 maart 1863

De Noordelijke staten voeren de dienstplicht in voor mannen van 20-45 jaar. Voor 300 dollar kunnen rijken zich vrijkopen.

1 mei 1863: Slag bij Chancellorsville

De troepen van generaal Lee verslaan een veel groter Noordelijk leger bij de Slag bij Chancellorsville in Virginia.

BEKIJK OOK: Tweede Wereldoorlog: Opmaat, verloop en einde

Slag bij Chancellorsville
© Library Of Congress

De Slag bij Chancellorsville werd later bekend als de beste van de vele veldslagen van de Zuidelijke generaal Robert E. Lee tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog.

10 mei 1863

Stonewall Jackson, een belangrijke ge­ne­raal der Zuidelijken, sterft. ‘Ik ben mijn rechterhand kwijt’, verzucht generaal Lee.

28 juni 1863

Lincoln stelt George G. Meade aan het hoofd van the Army of the Potomac, het grootste leger van de Unie. Meade is de 5e in één jaar.

1 juli 1863: Slag bij Gettysburg

De krijgskansen keren voor de Zuidelijken: ze verliezen de slag bij Gettysburg – een van de bloedigste van de burgeroorlog.

Schilderij van de Slag bij Gettysburg

De Slag bij Gettysburg was met 50.000 doden, gewonden en vermisten een van de bloedigste slagen uit de Amerikaanse Burgeroorlog.

© Library of Congress

4 juli 1863

De Zuidelijke soldaten in Vicksburg geven zich over aan generaal Grant. Hierdoor zijn de Zuidelijke troepen in tweeën gedeeld.

13 juli 1863

Betogingen tegen de dienstplicht in New York verworden tot een geweldsorgie tegen willekeurige zwarte inwoners.

19 september 1863: Slag bij Chickamauga

Generaal Braxton Bragg van de Zuidelijken verslaat William Rosencrans’ leger in de slag bij Chickamauga in Tennessee.

19 november 1863: Gettysburg-speech

Lincoln houdt zijn Gettysburg-speech van twee minuten, waarin hij zegt verder te regeren door het volk, met het volk en voor het volk.

1864

9 maart 1864

President Lincoln benoemt generaal Ulysses S. Grant tot opperbevel­heb­ber van de verenigde legers van de Noordelijken.

3 juni 1864: Slag bij Cold Harbor

Een tactische misser kost 7000 ­Unie­soldaten het leven in een bloedige veldslag bij Cold ­Harbor, Virginia.

Slag bij Cold Harbor

Slag bij Cold Harbor.

© Kurz & Allison./Library Of Congress

De Noordelijke generaal Ulysses S. Grant was erop gebrand te winnen, en dus ging hij voor een frontale aanval. Die mislukte en bezorgde generaal Robert E. Lee zijn laatste grote overwinning in de Amerikaanse Burgeroorlog.

2 september 1864

Uniegeneraal P.H. Sheridan neemt de grote stad Atlanta in de Zuidelijke staat Georgia in, die hij laat plunderen en platbranden.

8 november 1864

Lincoln wordt gekozen als president van de VS. De kandidaat voor de Democraten, George B. McClellan, delft het onderspit.

21 december 1864

Generaal Sheridans troepen bereiken de stad ­Savannah na een 400 kilometer lange plundertocht vanuit Atlanta.

1865

31 januari 1865

Het Congres van de Verenigde Staten neemt een amendement op de grondwet aan om de slavernij in alle staten af te schaffen.

3 februari 1865

De Zuidelijke vicepresident Alexander Stephens ontmoet Lincoln om over vrede te onderhandelen. Ze komen er echter niet uit.

4 maart 1865

Lincoln wordt weer voor vier jaar president van de VS. Bij zijn inauguratie pleit hij voor ‘rechtvaardige en blijvende vrede’.

25 maart 1865

Generaal Lee start zijn laatste offensief met een aanval op Grants troepen bij Petersburg in Virginia, maar moet zich terugtrekken.

2 april 1865

Generaal Grant doet een tegenaanval. ­De Zuidelijke troepen worden uit Petersburg en de hoofdstad Richmond verjaagd.

9 april 1865: De oorlog eindigt in Appomattox Court House in Virginia

Generaal Lee draagt zijn leger over aan generaal Grant in Appomattox Court House in ­Virginia. De oorlog is officieel ten einde.

Generaal Robert E. Lee geeft zich over in Appomattox Court House, 1865

Generaal Robert E. Lee en generaal Grant bezegelen met een handdruk het einde van de burgeroorlog.

© Thomas Nast, Public domain, via Wikimedia Commons

14 april 1865: Booth schiet Lincoln dood

In een schouwburg wordt president Abraham Lincoln doodgeschoten door John Wilkes Booth, aanhanger van de Zuidelijke staten.

John Wilkes Booth schiet president Lincoln neer

De Zuidelijke John Wilkes Booth wil de burgeroorlog in de VS opnieuw aanwakkeren. Daarom vermoordt hij president Lincoln in een theater.

© Corbis

6 december 1865

Het 13e amendement op de grondwet wordt door het Congres bevestigd. Daarmee is de slavernij officieel opgeheven.

Hoe heetten de kampen in de Amerikaanse Burgeroorlog?

Noordelijke Staten

  • The Union
  • The North
  • Yankees

Zuidelijke Staten

  • The South
  • The Confederates States of America
  • Confederacy
  • Rebels

De belangrijkste spelers tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog

Abraham Lincoln (1809-1865)

Abraham Lincoln met baard
© Library of Congress

Als zoon van een ongeletterd timmerman had Abraham Lincoln een lange weg te gaan naar het Witte Huis.

Hij was echter erg begaafd, en vrijwel zonder officiële opleiding werd hij lid van de Wetgevende Vergadering van de deelstaat Illinois en een gewild advocaat.

Lincoln won een reeks spectaculaire zaken en door zijn redenaarstalent wist hij in 1860 presidentskandidaat te worden.

Hij leed zijn leven lang aan depressies, maar hij bestreed deze met humor en stond bekend als een zeer geestig man.

Jefferson Davis (1808-1889)

President van de Confederatie tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog

Jefferson Davis President van de confederatie
© Currier & Ives./Library of Congress

Jefferson Davis was tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog president van de Geconfedereerde Staten. Na de oorlog zat Davis twee jaar voor landverraad, maar hij werd nooit veroordeeld of aangeklaagd.

Tijdens de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog werd Davis een nationale held vanwege zijn talent voor strategie en zijn zege bij de Slag bij Buena Vista (1847). Na zijn thuiskomst nam Davis zitting in de senaat, waar hij al snel verantwoordelijk werd voor alles rondom het leger.

In 1851 stelde Davis zich verkiesbaar als gouverneur, maar hij verloor. In 1853 werd Davis minister van Oorlog, en versterkte hij het leger en de kustwacht. Davis verliet de post in 1857 en werd weer senator, en dat bleef hij tot 1861.

Op 19 februari werd Jefferson Davis uitgeroepen tot president van de Geconfedereerde Staten van Amerika (CSA).

General Ulysses S. Grant (1822-1885)

De grootste generaal van de Noordelijke Staten

Generaal Ulysses S. Grant

Ulysses S. Grant, de meest prominente Noordelijke generaal van de Amerikaanse Burgeroorlog, werd na afloop ervan, in 1869, verkozen tot 18e president van de VS en dat bleef hij tot 1877.

© Library of Congress

Tijdens de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog in 1846-1849 bleek Ulysses Grant erg moedig. Na de oorlog stond hem een grootse militaire carrière te wachten, maar die liep hij mis door een gerucht over een alcoholprobleem. Het gerucht achtervolgde Grant, maar tijdens de burgeroorlog had men hem opeens wel nodig.

Lincoln benoemde Grant in 1864 tot opperbevelhebber van het Noordelijke leger. Grants aanvallende stijl maakte van hem een volksheld. Met die status op zak werd de generaal in 1869 president van de VS, in welke hoedanigheid hij tot 1877 probeerde de verdeelde natie te verenigen.

General Robert E. Lee (1807-1870)

Generaal voor de confederatie

Generaal Robert E. Lee

De meest toonaangevende en succesvolle Zuidelijke generaal tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog.

© Detroit Publishing Co/Library of Congress

Robert E. Lee was deel van de aristocratie van Virginia. Bij het uitbreken van de Amerikaanse Burgeroorlog maakte Lincoln de ervaren soldaat opperbevelhebber van het Noorden. Maar Lee bedankte. Hij was principieel tegen slavernij, maar koos ervoor zijn thuisstaat Virginia te volgen toen die met de VS brak.

Lee zorgde als Zuidelijke generaal voor een offensieve strategie. Dat leverde grote zeges op, maar ook veel slachtoffers.

Slachtoffers in de burgeroorlog per jaar

Door al die bloedige slagen tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog kromp het aantal getrainde soldaten. Onder de 21 miljoen inwoners van het Noorden en 9 miljoen in het Zuiden − van wie 4 miljoen slaven − vielen er 1,3 miljoen slachtoffers.

Dode, gewonde en vermiste soldaten

1861

NOORDELIJKE STATEN: 51.188

ZUIDELIJKE STATEN: 33.767

1862

NOORDELIJKE STATEN: 216.109

ZUIDELIJKE STATEN: 178.059

1863

NOORDELIJKE STATEN: 165.334

ZUIDELIJKE STATEN: 177.021

1864

NOORDELIJKE STATEN: 225.360

ZUIDELIJKE STATEN: 169.360

1865

NOORDELIJKE STATEN: 44.009

ZUIDELIJKE STATEN: 62.793