Columbus bijna vrijgepleit als overbrenger van syfilis vanuit Amerika

Onderzoekers dachten dat de geslachtsziekte syfilis met Spaanse zeelieden naar Europa kwam. Nieuw onderzoek zet daar vraagtekens bij.

Onderzoekers dachten dat de geslachtsziekte syfilis met Spaanse zeelieden naar Europa kwam. Nieuw onderzoek zet daar vraagtekens bij.

Shutterstock

Europese onderzoekers hebben DNA-sporen van de geslachtsziekte syfilis gevonden in skeletten die mogelijk teruggaan tot halverwege de 15e eeuw.

Als die datering klopt, dan was er al syfilis in Europa voordat Columbus en zijn mannen terugkeerden van de ontdekkingsreis naar de Nieuwe Wereld.

Tot dusver was de heersende theorie dat de ziekte uit Amerika komt. De eerste grote uitbraak van syfilis in Europa vond namelijk plaats enkele jaren nadat de Spaanse zeelieden in 1493 waren teruggekeerd.

De onderzoekers hebben zes skeletten uit Finland, twee uit Estland en één uit Nederland onderzocht. Alle negen de skeletten vertonen sporen van syfilis. En bij vier ervan vonden de onderzoekers ook resten van syfilis-DNA.

Syfilis floreert in Europa met meerdere varianten

Na een koolstof 14-analyse schatten de onderzoekers dat de besmette personen waarschijnlijk in de 15e eeuw leefden.

De dateringsmethode is echter behept met een grote onzekerheid. Maar ook een andere omstandigheid pleit voor de nieuwe theorie over syfilis: op de skeletten vonden de onderzoekers DNA-strengen van verschillende mutaties van de syfilisbacterie.

‘We zien dat diverse strengen (van syfilis, red.) in Europa aanwezig waren, en dat wisten we nog niet,’ verklaart Verena Schünemann, geneticus aan de universiteit van Zürich.

De mutaties hebben tijd nodig om zich te kunnen ontwikkelen. Dus óf Columbus en zijn mannen brachten meerdere typen syfilis mee, óf de ziekte bestond al in de toen bekende wereld.

Het team van het onderzoek denkt dat syfilis al bestond in Europa. Ze geven echter toe dat er meer onderzoek nodig is om uitsluitsel te kunnen geven.