World Trade Center met rookwolk

Osama bin Laden verklaart VS de heilige oorlog

Als rijkeluiszoon had Osama bin Laden in weelde kunnen leven, maar om zijn vader te eren wijdde hij zijn leven aan de strijd tegen de ‘vijanden van de islam’ – koste wat het kost.

Als rijkeluiszoon had Osama bin Laden in weelde kunnen leven, maar om zijn vader te eren wijdde hij zijn leven aan de strijd tegen de ‘vijanden van de islam’ – koste wat het kost.

Robert Giroux/Staff/Getty Images & Ritzau Scanpix

Een bijna 2 meter lange, slanke man loopt rustig langs de bedden in een ziekenhuis in Pesjawar, Pakistan. Het is 1983, en de gewonde moedjahedienstrijders hebben gevochten tegen de Russen. Dankbaar nemen ze chocolaatjes, cashewnoten en cheques aan van de man, die bekendstaat als de ‘barmhartige Samaritaan’ of de ‘Saoedische prins’.

De man ziet er met zijn eenvoudige witte gewaad en volle zwarte baard niet echt uit als een prins. Hij gedraagt zich er ook niet naar, maar kijkt naar de grond en praat zacht terwijl hij de cadeautjes uitdeelt.

‘Wij pikten weleens voor de lol elkaars lunch of keken af, maar Osama niet. Hij was altijd eerlijk en je kon je spullen veilig bij hem achterlaten.’ Voormalige klasgenoot over Osama bin Laden

De verlegen 26-jarige man heeft zijn familie, zijn rijkdom en het goede leven in zijn geboorteland Saoedi-Arabië verlaten om de moslimrebellen in Afghanistan te helpen.

Zijn hele leven stond hij in de schaduw van zijn oudere halfbroers, maar nu wil Osama bin Laden zich laten gelden en zijn familie eer aandoen. Hij wil strijden tegen de ongelovigen – en daarvoor zal de pientere Saoediër grootmachten de oorlog verklaren en ’s werelds meest gezochte terrorist worden.

Vader bouwt vermogen op

Een generatie eerder verliet een andere jonge Bin Laden zijn huis – net zo vastbesloten om te slagen. Mohammed bin Laden, die later de vader van Osama zou worden, was opgegroeid in een lemen hut in het arme Jemen. Hij kon niet lezen of schrijven, maar hij was slim, charmant en wist hoe je huizen moest bouwen.

‘Ik wil zijn zoals mijn vader. Ik wil dag en nacht onvermoeibaar doorwerken.’ Osama bin Laden

Mohammed kwam in Saoedi-Arabië terecht en begon een bouwbedrijf. Op een dag raakte hij toevallig in gesprek met de koning, die uiteindelijk het bedrijf van Mohammed bin Laden ging inzetten voor alle grote bouwprojecten van het land.

Osama bin Laden is de 17e zoon

In de 70 jaar daarop groeide de Saoedische hoofdstad Riyad van acht tot 1600 vierkante kilometer. Het grootste deel van de stad werd gebouwd door de Saudi Binladin Group, het bedrijf van Mohammed bin Laden, dat de familie na het koningshuis tot de rijkste familie van het land maakte.

Toen Mohammed rijk was, trouwde hij. Keer op keer. Hij had wel 22 vrouwen – maar niet tegelijkertijd, want volgens de islamitische wet mag een man maar vier vrouwen tegelijk hebben. Hij scheidde daarom voortdurend en regelde nieuwe huwelijken voor zijn exen.

Samen kregen de vrouwen 54 kinderen. Er werd gegrapt dat Mohammed niet alle namen van zijn kinderen kende – alleen die van zijn oudste zonen.

Osama bin Laden lacht

Als kind was Osama al diepgelovig. Zijn ijver en religieuze vuur maakten hem later tot de effectiefste terroristenleider ter wereld.

© Ritzau Scanpix

In 1956 trouwde de circa 50-jarige patriarch met de mooie 22-jarige Syrische Alia Ghanem. Het jaar daarop baarde zij Mohammeds 17e zoon, Osama. Alia kwam uit een arm milieu en was niet van goede komaf.

Daarbij scheidde Mohammed snel weer van haar. Daardoor had ze een lage status in de familie, hoewel ze een tijd in het paleiscomplex van Mohammed woonde en net als de andere vrouwen werd onderhouden.

De lage status ging over op Osama bin Laden. Zijn broers bespotten zijn moeder en noemden hem ‘zoon van de slaaf’. Niemand wilde met hem spelen.

Het werd er niet beter op toen zijn moeder hertrouwde en kinderen kreeg met haar nieuwe man. Osama verhuisde mee, maar hoewel zijn stiefvader goed voor hem was, had hij het moeilijk. Hij had een lage status als halfbroer en kind uit een eerder huwelijk, maar was wel erfgenaam van een deel van Mohammed bin Ladens immense fortuin.

Bruce Lee wordt zijn grote idool

Osama bin Laden was een stille, verlegen jongen. Hij was gehoorzaam, behulpzaam en dol op zijn moeder. Een buurvrouw vertelde later dat de jongen tot in zijn jonge tienerjaren graag aan de voeten van zijn moeder lag en haar liefkoosde.

‘Osama wilde niet gaan slapen als hij wist dat Alia zich zorgen maakte of verdrietig was,’ zei buurman Khaled Batarfi.

De relatie met zijn vader was oppervlakkig doordat ze elkaar nauwelijks zagen. Af en toe riep Mohammed bin Laden al zijn kinderen bij elkaar om uit de Koran te lezen of nam hij een paar jongens mee naar de bouw om hun over het werk te vertellen. Volgens Osama’s latere studiegenoot Jamal Khalifa zag de jongen zijn vader als rolmodel.

‘Osama bracht weinig tijd door met zijn vader, maar hij hoorde anderen over hem praten en kreeg de indruk dat zijn vader niet het type leider was dat vanachter zijn bureau bevelen geeft.’

‘De media spelen zonder meer een cruciale rol bij de verspreiding van de islamitische zaak.’ Osama bin Laden, 1989

Mohammed bin Laden hielp zelf mee met het fysieke werk in de brandende hitte van de woestijn. Zo’n man wilde zijn zoon ook worden.

Een andere jeugdheld van Osama bin Laden was de Amerikaans-Chinese vechtkunstacteur Bruce Lee. Osama bin Laden keek graag tv, en naast kungfu hield hij vooral van cowboyfilms. Op vakantie bij de familie van zijn moeder op het platteland bracht hij zijn tijd door met paardrijden, zwemmen en jagen.

Rond zijn 10e werd Osama naar een kostschool gestuurd, waar een paar van zijn broers ook naartoe gingen. Hij was er eenzaam en miste zijn moeder, en het zou nog erger worden.

Mohammeds vliegtuig stort neer

In september in 1967 was Mohammed bin Laden in een privévliegtuigje op weg naar zijn 23e huwelijk. Onderweg stortte het vliegtuig echter neer, en Mohammeds verkoolde lichaam kon slechts aan de hand van zijn dure horloge worden geïdentificeerd. Het nieuwe hoofd van de familie, de oudste zoon Salem bin Laden, bezocht zijn broers op de kostschool. Volgens directeur Emile Sawaya wist hij van tevoren niet wie ze waren.

‘Het vreemdste was dat we de broers aan elkaar moesten voorstellen. De jongeren kusten Salems handen.’

Stapel bankbiljetten voor Mekka

In 2013 verdiende de Saudi Binladin Group o.a. 3 miljard dollar aan de renovatie van Mekka.

© Shutterstock

54 kinderen erfden fortuin toen vader stierf

De zonen en dochters van Mohammed bin Laden erfden een fortuin van hun ondernemende vader. Het geld wordt onder meer besteed aan dure auto’s en privévliegtuigen.

Toen Mohammed bin Laden in 1967 overleed, erfden zijn 54 kinderen aandelen in het familiebedrijf. De zonen kregen elk circa 2 procent van de aandelen, de dochters 1 procent. Dat waren nog steeds miljoenen euro’s.

Met dit geld kochten ze enorme appartementencomplexen en villa’s over de hele wereld, en negen privéjets voor de Saudi Binladin Group – waaronder een Gulfstream IV van 25 miljoen dollar. Alle vliegtuigen hadden een volledige bemanning van piloten en stewardessen, ook als ze aan de grond stonden. Het bedrijf verdient nog steeds kapitalen, en elk jaar wordt een percentage van de winst uitbetaald aan de aandeelhouders, zodat ze niet hoeven te werken.

Osama bin laden’s broer Ibrahim kocht onder meer twee Rolls-Royces. Hij is er zo zuinig op dat hij er niet in rijdt als het regent. Dan huurt hij een Mercedes voor 350 dollar per dag.

Na de dood van zijn vader werd Osama bin Laden nog stiller en teruggetrokkener. Een jaar later stopte hij met de kostschool en ging hij weer bij zijn moeder wonen. Of dit kwam door heimwee, rouw of iets anders is niet bekend, maar de directeur zei later dat Osama het goed deed en een ijverige leerling was.

Hij ging nu naar een particuliere jongensschool, Al Thaghr, waar de leerlingen schooluniformen droegen. Ook daar behaalde hij prima cijfers.

‘Osama was op zichzelf en heel serieus. Wij pikten weleens voor de lol elkaars lunch of keken af, maar Osama niet. Hij was altijd eerlijk en je kon je spullen veilig bij hem achterlaten,’ vertelde een klasgenoot later.

Vakantie in Europa

In zijn tienerjaren pendelde Osama bin Laden tussen twee werelden. Een deel van de tijd was hij een nieuwsgierige, avontuurlijke jongen, die met zijn familie op vakantie ging in Europa, Amerikaanse films keek en voetbal speelde. De rest van de tijd was hij een serieuze, teruggetrokken jongen die steeds meer opging in het geloof, preekte en erop stond dat zijn leeftijdgenoten in lange broeken voetbalden en dat jongens en meisjes altijd gescheiden waren.

Familie Bin Laden

In 1971 ging de familie Bin Laden op vakantie naar Zweden (hier in Falun). Mogelijk is de tweede van rechts op de foto Osama bin Laden.

© Dalmas/Ritzau Scanpix

Volgens geruchten ging hij naar Beiroet in Libanon en gedroeg hij zich daar net zo losbandig als andere rijke mannen: drinken, gokken en prostituees bezoeken.

Waarschijnlijk gaat dit meer over Osama’s broers dan over hem, want de enige ondeugd die hij zichzelf uiteindelijk toestond was hard rijden in dure auto’s. Volgens zijn vrienden werd het geloof steeds belangrijker voor hem, en één persoon in het bijzonder zou een groot verschil maken voor de beïnvloedbare jongen.

Islam en voetbal op het curriculum

Rond zijn 14e werd Osama bin Laden door zijn gymleraar betrokken bij een religieuze studiegroep die na schooltijd samenkwam. De leraar was jong, grappig en populair, maar hij was ook lid van de extremistische Moslimbroederschap.

Een andere leerling vertelde hoe de groep in het begin alleen wat Koranverzen leerde en dan samen ging voetballen. Maar gaandeweg kregen de andere jongens steeds meer interesse in het godsdienstonderwijs, waardoor hij uiteindelijk in zijn eentje moest voetballen.

Na het lezen in de Koran bestudeerden ze het leven van de profeet Mohammed en vertelde de leraar verhalen. Hij liet de jongens in een kring op de vloer zitten en stak een kaars aan. De verhalen konden heel gewelddadig zijn, aldus de leerling die liever voetbalde.

Koran

Ongelovigen moesten vreedzaam worden bekeerd, en wie niet wilde, moest in een heilige oorlog worden gedood.

© Shutterstock & University of Washington

Radicaal islamisme vormde vijand van het Westen

De familie Bin Laden hangt een extreme tak van de islam aan. Osama bin Laden kreeg dus al jong boodschappen te horen die zijn haat jegens het Westen aanwakkerden.

Zijn eerste religieuze opvoeding kreeg Osama van zijn vader. Die bestond uit een zeer strenge vorm van moslimfundamentalisme, wahabisme. Deze sekte accepteert alleen de Koran en de Hadith (teksten over het leven van de profeet Mohammed) als richtsnoeren. Volgelingen worden geacht vroom en ascetisch te leven, en hun hoofddoel in het leven is de islam verspreiden en Allah dienen.

Het wahabisme werd in de 18e eeuw gesticht door Mohammed ibn Abdul Wahhab. Hij verbood onder meer de verering van heiligen, wat tot dan toe gebruikelijk was in de islam. De beweging verspreidde zich snel over een groot deel van het Arabisch Schiereiland, waar het huidige Saoedi-Arabië ligt.

Een van de grondbeginselen van het moderne wahabisme is de uitroeiing van alle niet-islamitische invloeden in de samenleving. Aanhangers geloven dat zelfs andere moslims die geen wahabisten zijn naar de hel gaan.

Zo vertelde de leraar eens over een jongen die God had gevonden. Toen hij wilde bidden, trok zijn vader het gebedskleedje onder hem vandaan. De dappere jongen, zoals de leraar hem noemde, vond uiteindelijk het pistool van zijn vader en schoot hem dood.

‘God zij geloofd! De islam was bevrijd,’ besloot de leraar zijn verhaal. De leerling was weggelopen en ging nooit meer terug naar de groep. Osama bin Laden bleef zitten.

Osama bin Laden trouwt om de seks

Zoals de meeste tieners was de jonge Osama geïnteresseerd in meisjes en seks. De strenge regels verboden hem echter om er iets mee te doen. Zijn enige optie was trouwen – dus dat deed hij. Toen Osama 18 jaar was, vroeg hij zijn 14-jarige nichtje Najwa Ghanem ten huwelijk, of eigenlijk vroeg hij toestemming aan haar familie, die het aanbod aanvaardde. Najwa werd al snel zwanger en kreeg een zoon, Abdallah.

De kersverse echtgenoot ging economie studeren. De meeste van zijn broers studeerden in Europa of de VS, maar Osama koos ervoor in Saoedi-Arabië te blijven. De studie interesseerde hem echter niet, hij wilde liever werken in het familiebedrijf.

‘Ik wil zijn zoals mijn vader. Ik wil dag en nacht onvermoeibaar doorwerken,’ zei hij.

In 1978 lieten zijn oudere broers hem eindelijk toe tot het bedrijf en kreeg hij een opdracht in de buurt van Mekka. Hij moest heuvels egaliseren, zodat het bedrijf hotels kon bouwen en wegen aanleggen. Osama werkte zo hard dat hij uiteindelijk stopte met zijn studie.

‘Ik ben nooit bang geweest voor de dood.’ Osama bin Laden over de oorlog tegen de Russen in Afghanistan

Een reeks politieke gebeurtenissen leidde tot een nieuwe religieuze opleving in Saoedi-Arabië en wakkerde ook bij Osama het vuur aan. Hij zag de burgeroorlog in Libanon als een straf van God voor het zondige leven in Beiroet. De Saoedische koning Faisal werd vermoord door zijn verwarde neef, die lang in de VS had gewoond en verwesterd was.

Egypte tekende een vredesverdrag met aartsvijand Israël, wat de moslimwereld schokte. En in november 1979 demonstreerden militante islamisten tegen de Saoedische regering, die ook verwesterd zou zijn.

‘Dat zijn ware moslims,’ zei Osama tegen een vriend, en hij was ontzet toen gewapende troepen van de koning een tegenaanval deden op de demonstranten in Mekka.

Op 26 december van dat jaar viel de Sovjet-Unie Afghanistan binnen. Dat was de druppel voor de 22-jarige Osama bin Laden.

Een nieuwe religieuze leermeester, Abdallah Azzam, had hem kennis laten maken met de jihad, de heilige oorlog tegen de ongelovigen. En Osama herinnerde zich dat hij zijn vader eens had horen zeggen dat hij blij zou zijn ‘als slechts een van mijn zonen zijn leven wijdt aan het bestrijden van de vijanden van Allah’.

Osama bin Laden had zijn roeping gevonden.

Rijke Saoedi’s financieren de oorlog

Een paar dagen na de invasie vertrok Osama naar Pesjawar in Pakistan, dicht bij de Afghaanse grens. De moedjahedien vochten verbeten tegen de invasiemacht, maar het ontbrak hun aan geld, uitrusting en wapens. De rijkeluiszoon besefte direct hoe hij kon helpen: met zijn geld en invloedrijke connecties.

Osama bin Laden was zelf zo’n 245 miljoen euro waard, de erfenis van zijn vader. Daarnaast ging hij naar de rijke moslimvrienden van zijn familie in Saoedi-Arabië om nog meer fondsen te werven voor de strijd. Het geld stroomde binnen.

Hij gebruikte het voor wapens en voor de bouw van kampen voor vluchtelingen en gewonde strijders in Pakistan en van trainingskampen en ondergrondse militaire complexen in Afghanistan. Hij bediende vaak zelf een van de grote graafmachines als er loopgraven moesten worden aangelegd aan de frontlinies.

Osama bin Laden met radio.

Tijdens de Russische invasie van Afghanistan deed Osama bin Laden in het begin de pr en de fondsenwerving. Pas in 1986 ging hij meevechten.

© Montage: Essam Draz/Balkis Press/Sipa Press & Shutterstock

Osama bin Laden’s echte vuurdoop kwam bij de Slag om Jalalabad in 1987, toen hij voor het eerst tegen de Russen vocht. Later dat jaar nam hij deel aan de Slag van Jaji. En daar had het verhaal van Osama bin Laden kunnen eindigen.

‘Een 120mm-mortiergranaat kwam vlak voor me neer,’ vertelde hij later. De Saoedi was er zeker van dat hij zou sterven. Maar de granaat ontplofte niet.

‘Ik ben nooit bang geweest voor de dood,’ zei hij zeven jaar later in een interview over het incident.

De fanatieke moslim betreurde het juist dat hij de kans had gemist om als martelaar te sterven in de strijd. Het jaar erop verwierf Osama een AK-47, die vanaf toen zijn handelsmerk werd. Het wapen zou van een Russische generaal van de speciale Spetsnaz-troepen zijn geweest, die was gedood in een veldslag die Osama’s mannen hadden gewonnen.

Oorlogsheld keert terug naar Saoedi-Arabië

In 1988 was duidelijk dat de oorlog tegen de Sovjet-Unie ten einde liep. Maar de nu 31-jarige Osama bin Laden was ervan overtuigd dat hij nog steeds nodig was in de strijd tegen de vijanden van de islam. Daarom richtte hij Al Qaida op, wat ‘de basis’ betekent in het Arabisch. De beweging moest fungeren als een militaristische actiegroep, die de strijd wereldwijd kon voortzetten.

Dit leidde tot een confrontatie met zijn vroegere mentor Abdallah Azzam. Osama wilde zich richten op de mondiale strijd, terwijl het Azzam meer ging om de regionale conflicten in het Midden-Oosten. Een jaar later kwam de mentor met twee van zijn zonen onder verdachte omstandigheden om bij een auto-ongeluk.

Intussen ging Osama onvermoeibaar door met het optimaliseren van Al Qaida. Zo richtte hij nieuwe trainingskampen op in Afghanistan en breidde hij bestaande uit. Hier werden jonge fanatieke moslims met een dodelijke haat jegens het Westen getraind in oorlog en terrorisme. Osama was eerder zelf ‘opgeleid in het gebruik van explosieven om bergen op te blazen’, zoals hij later zei.

Man draagt Stinger-raket

In de jaren 1980 leverde de CIA luchtafweergeschut in de vorm van Stinger-raketten aan Osama bin Laden en de moedjahedien.

© Shutterstock/Ritzau Scanpix

De enige vereiste om lid te worden van Al Qaida was een gelovige moslim te zijn naar Osama’s maatstaven.

‘Wij maken geen onderscheid op basis van huidskleur of ras. Wij werken met mensen samen op grond van hun vroomheid en rechtvaardigheid,’ zei hij.

De organisatie had vier poten: militair, administratief en financieel, religieus en communicatie. Vooral dat laatste was belangrijk, zei Osama bin Laden in 1989.

‘De media spelen zonder meer een cruciale rol bij de verspreiding van de islamitische zaak.’

Hij publiceerde daarom onder meer het tijdschrift Al-Jihad, dat bijna overal ter wereld werd verspreid, nam rekruteringsvideo’s op en gaf talrijke interviews. Toen de Russen zich in 1989 uit Afghanistan terugtrokken, was Al Qaida al een sterke organisatie, en in een video riep Osama zijn moslimbroeders overal ter wereld op zich ‘bij ons aan te sluiten in onze opdracht om de banier van de jihad te hijsen voor Gods zaak’.

De grote vraag was alleen nog wat deze jihad precies zou inhouden.

Vrouwen mogen niet zelf nadenken

In zijn jonge jaren had Osama bin Laden gezworen het voorbeeld van de profeet te volgen en met vier vrouwen te trouwen. Hij wilde veel kinderen krijgen, die zouden opgroeien om zijn strijd voort te zetten. In de jaren 1980 trouwde hij daarom nog drie keer, en hij kreeg in totaal 20 kinderen. Meer dan de helft met zijn eerste vrouw, Najwa, die na hun bruiloft jarenlang voortdurend zwanger was.

Het gezin bleef in Saoedi-Arabië terwijl hij van hot naar her reisde en vaak lang achter elkaar weg was. In zijn afwezigheid mochten de vrouwen het huis niet verlaten. Osama was een strenge echtgenoot en vader, die zijn status als hoofd van het gezin heel serieus nam.

Toen Najwa eens voorzichtig haar bezorgdheid uitte over hem en zijn geheimzinnige ondernemingen, beet hij haar toe: ‘Najwa, houd op met denken!’ Dat vertelde ze later aan journalist Jean Sasson, die een boek schreef over de familie.

‘Mijn zonen, aan de muur bij de moskee hangt een lijst. Schrijf je in als je je leven wilt geven voor de islam.’ Osama bin Laden tegen zijn zonen

Het gezinshoofd was tegen moderne uitvindingen als airconditioning en koelkasten en verbood zijn gezin ook tv te kijken. De kinderen mochten geen speelgoed hebben, dollen of grapjes maken. Osama sloeg zijn zonen regelmatig met een stok om ze in het gareel te houden of nam hen mee op lange, zware trektochten in de bergen zonder water.

Osama vond namelijk dat mensen alleen mochten drinken als dat absoluut noodzakelijk was, en zelfs baby’s mochten geen water krijgen uit een flesje.

‘Het leven moet hard zijn, en een strenge opvoeding maakt jullie alleen maar sterker,’ zei Osama bin Laden als zijn kinderen klaagden.

Haat voor VS groeit

Na de oorlog keerde Osama bin Laden als een ware volksheld terug naar Saoedi-Arabië. Najwa schreef later dat iedereen ‘verbaasd en onder de indruk was dat een rijke zoon van Bin Laden zijn leven had gewaagd aan het oorlogsfront’.

Er volgde een rustige tijd, tot de Iraakse leider Saddam Hoessein in augustus 1990 besloot Koeweit binnen te vallen, een buurstaat van Saoedi-Arabië. De Saoedische regering schrok, want als Saddam Hoessein zijn invasie voortzette, kon het leger hem onmogelijk tegenhouden.

Osama zocht de minister van Defensie op, prins Sultan, en hield een vurig pleidooi om met de machines van zijn familie loopgraven te graven en grote verdedigingswerken te bouwen, net zoals hij in Afghanistan had gedaan.

Prins Sultan luisterde geduldig naar Osama’s plannen. Toen hij de oorlogsveteraan vervolgens vroeg hoe deze de 4000 tanks van de vijand in het vlakke Saoedi-Arabië wilde tegenhouden, antwoordde Osama bin Laden:

‘Wij zullen hen bestrijden met ons geloof.’

Een AK-47.

Een AK-47 – naar verluidt buitgemaakt op een gedode Russische officier – werd Osama bin Ladens handelsmerk.

© Shutterstock

6 redenen voor terreur volgens Osama bin Laden

De leider van Al Qaida had allerlei argumenten paraat om het uitoefenen van terreur te rechtvaardigen.

De prins bedankte. In plaats daarvan sloot het Saoedische koningshuis een deal met de VS, die kort daarop ruim 500.000 troepen naar Saoedi-Arabië stuurden. De versmade Osama was woedend dat ongelovigen zijn land verdedigden. Hij ging tekeer tegen de koninklijke familie en de religieuze leiders.

‘Hoe kunt u de Amerikanen het land in laten?’ vroeg hij.

Voor straf mocht de ontevreden held het land niet meer verlaten, maar door tussenkomst van een van zijn broers kreeg hij toch toestemming voor een korte reis naar Pakistan. De Al Qaida-leider was echter niet van plan om terug te keren, schreef hij in een brief aan Najwa, waarin hij haar opdroeg hem zo snel mogelijk te volgen.

‘Laat nog geen bord achter in Saoedi-Arabië.’

Kinderen slapen in kuilen

Hij vestigde zich nu met zijn gezin in Soedan, waar de moslimleider Hassan al-Turabi hen met open armen ontving. Osama bin Laden ging meteen aan het werk. Hij had nog toegang tot zijn bankrekeningen in Saoedi-Arabië en gebruikte het geld om bouwbedrijven te beginnen en opleidingskampen voor terroristen op te zetten.

Ook zijn gezin had volgens hem training nodig, inclusief zijn vrouwen en dochters. Ze moesten leren zich te redden in de wildernis. Daarom reed Osama op een dag met de hele familie naar niemandsland. Het enige wat ze bij zich hadden waren pikhouwelen en spaden.

‘Bij de gratie van Allah leef ik nog.’ Osama bin Laden na Amerikaanse aanslag in 1998

‘Tijdens deze trainingsmissie moet iedereen het met zo weinig mogelijk water en eten stellen,’ maande hij hen. Terwijl de vrouwen en meisjes toekeken, liet hij de jongens langwerpige kuilen graven. Elke kuil moest zo groot zijn dat je er languit in kon liggen.

‘Moeilijke tijden zijn aanstaande. Er komt een dag dat je geen huis meer hebt om in te wonen, geen deken meer om je te bedekken,’ preekte Osama ondertussen. Alle familieleden, ook de allerkleinsten, moesten elk in hun eigen kuil slapen.

‘Ik heb het koud,’ zei een van de kinderen angstig.

‘Dek je dan maar toe met aarde en gras,’ antwoordde Osama bin Laden. ‘De natuur houdt je warm.’

Al Qaida verklaart VS de oorlog

Osama bin Laden was er inmiddels van overtuigd dat de VS de grootste vijand van de islam waren. Daarom ging hij de Amerikanen aanvallen waar hij maar kon. In 1992 was Al Qaida betrokken bij een aanval op Amerikaanse troepen in Jemen, en van 1992 tot 1994 vochten de strijders tegen de Amerikanen in Somalië. De koers leidde tot een breuk met zijn vele broers en zussen. Op 5 maart 1994 kwam de familie Bin Laden met een officiële verklaring:

‘Wij betreuren, verwerpen en veroordelen de daden die Osama bin Laden mogelijk heeft begaan.’

Khobar Towers na bomaanslag.

19 Amerikanen kwamen om toen Al Qaida op 25 juni 1996 de Khobar Towers in Saoedi-Arabië aanviel.

© U.S. Department of Defense

Ook vóór 9/11 waren VS al hard getroffen

Voordat Al Qaida de Twin Towers in New York binnenvloog, had de organisatie al gewelddadige terreurdaden gepleegd tegen Amerikanen in andere landen.

In de jaren 1990 werd Al Qaida steeds militanter. Al in 1992 had de organisatie geprobeerd Amerikaanse troepen onderweg naar Somalië in een hotel in Jemen te doden. De Amerikanen verlieten het hotel voordat de bommen afgingen, waardoor alleen een Oostenrijkse toerist en een hotelmedewerker omkwamen.

Van 1992 tot 1994 bleef Al Qaida in Somalië tegen de Amerikanen vechten. Maar pas op 25 juni 1996 slaagden de terroristen erin hun westerse aartsvijand hard te treffen.

Ze brachten een bom tot ontploffing in de Khobar Towers in Saoedi-Arabië, waar Amerikaanse soldaten verbleven. Er vielen 19 doden, en het was de succesvolste bomaanslag die Al Qaida tot dan toe tegen de Amerikanen had uitgevoerd. Er zouden er meer volgen.

Experts beweren echter dat de familie het zwarte schaap nog steeds steunde en dat de officiële verklaring slechts voor de bühne was. De Saoedische regering bevroor intussen al Osama’s bankrekeningen in het land. Maar Osama verdiende nu zo veel geld met zijn eigen bedrijven dat hij op de oude voet door kon gaan – en in 1996 verklaarde hij de VS de oorlog.

De leider van Soedan zag zich onder druk van de VS en Saoedi-Arabië gedwongen Osama bin Laden het land uit te zetten. Volgens hardnekkige geruchten bood al-Turabi aan de terroristenleider uit te leveren aan de regering-Clinton. Deze zou hebben geweigerd wegens gebrek aan bewijs in een eventueel proces. Osama verliet Soedan en had nu nog maar één optie over: Afghanistan.

Roeping gevonden in Afghanistan

‘God heeft mij geholpen en nu ben ik terug in Afghanistan,’ zei Osama bin Laden kort na zijn aankomst op het vliegveld van Jalalabad op 18 mei 1996. Hier werd hij verwelkomd door zijn oude moedjahedienkameraden uit de oorlog tegen de Russen.

Het was een zware slag voor de Al Qaida-organisatie dat Osama Soedan in allerijl moest verlaten. Osama gaf echter niet op, maar intensiveerde meteen het contact met de kampen die hij tijdens de oorlog tegen de Russen in Afghanistan had opgezet.

Verder bracht hij veel tijd door met zijn gezin en in gebed. Abdoellah, een van de buren van de familie Bin Laden in deze periode, noemde Osama later een ‘zeer vreedzame man’, die hij zag als ‘een soort heilige’.

Gaandeweg had Osama een steeds grotere hang gekregen naar een primitief, spartaans leven, en in Afghanistan verhuisde hij met zijn gezin naar het Tora Bora-gebergte. Hier woonden ze in stenen hutten met rieten daken en gaten als ramen. Het nieuwe huis van de miljardair had geen elektriciteit of stromend water.

World Trade Center met rookwolk.

De aanslag op het World Trade Center moest de Amerikanen verleiden tot een lange, slopende oorlog in het Midden-Oosten.

© Robert Giroux/Staff/Getty Images

Maar de vrouwen gehoorzaamden hem blindelings en klaagden niet – niet als ze hun kleren wasten in ijskoud water, niet als ze te weinig te eten kregen en niet als hij hun zonen sloeg of hun dochters op 12-jarige leeftijd uithuwelijkte. Op een dag verzamelde Osama zijn jongens om zich heen in de stad Kandahar, vertelde zijn zoon Omar later.

‘Ga zitten, ik moet jullie iets vertellen,’ zei hun vader druk gebarend. De jongens namen plaats, blij met zijn zeldzame aandacht.

‘Mijn zonen, aan de muur bij de moskee hangt een lijst. Die lijst is voor mannen die goede moslims zijn, mannen die zich vrijwillig aanmelden als zelfmoordterroristen. Schrijf je in als je je leven wilt geven voor de islam.’

Tot zijn schrik zag de 16-jarige Omar dat een van zijn jongere broers enthousiast opstond en naar de moskee rende. Hij verzamelde al zijn moed en riep uit: ‘Vader, hoe kunt u dit van ons, uw zonen, vragen?’

Osama bin Laden keek hem aan en zei kil: ‘Omar, jij hebt geen grotere plaats in mijn hart dan enige andere man of jongen in dit land.’

Osama bin Laden bombardeert zich terug op de radar

De gedwongen verhuizing naar Afghanistan zou een groot voordeel blijken voor Al Qaida en Osama bin Laden. In Soedan konden de Amerikanen hem met de hulp van al-Turabi nauwlettend in de gaten houden, maar de geradicaliseerde talibanleiding was niet van plan de VS te helpen. Osama was feitelijk van de Amerikaanse radar verdwenen, en daardoor kon hij veel makkelijker zijn volgende zet plannen.

Het islamitische talibanregime onder leiding van Moellah Omar benoemde Osama tot emir. Volgens het islamitische recht kon hij daarmee als staatshoofd optreden – bijvoorbeeld als leider van een panislamitisch kalifaat.

Door de nieuwe status van emir kregen Osama en Al Qaida meer respect van andere moslimorganisaties in het Midden-Oosten. Een daarvan was de Egyptische Islamitische Jihad. De leiding van deze organisatie wilde zich wreken op de VS omdat deze veel van haar leden gevangen hadden genomen.

De Egyptenaren hadden zelf geld en middelen, dus Osama hoefde alleen maar deskundig advies te geven over het maken van bommen en het plegen van terroristische aanslagen.

Gebouw met twee helikopters erboven

De Amerikanen vielen Osama bin Ladens basis in Pakistan aan zonder de Pakistaanse regering vooraf te informeren.

© U.S. Department of Defense & Shutterstock

Amerikanen bestormden Osama Bin Ladens huis

Op 2 mei 2011, even na middernacht, lanceerden de Amerikanen Operatie Neptune Spear. Die had tot doel Osama bin Laden uit te schakelen, die al 10 jaar werd gezocht voor zijn rol in terreuraanslagen op de VS.

Twee Black Hawk-helikopters met Navy SEALs vlogen laag om de radar te ontwijken, twee grotere helikopters landden met versterkingen op enige afstand van Bin Ladens huis in het Pakistaanse Abbottabad.

Eén Black Hawk raakte de tuinmuur rond Bin Ladens woning en moest een noodlanding maken. De commando’s uit de andere helikopter klommen zoals gepland over de tuinmuur en stelden vervolgens alle gebouwen veilig. Alles verliep in het donker, want agenten hadden eerder al de stroomkabels doorgesneden.

Als laatste werd het hoofdgebouw doorzocht. Op de derde verdieping troffen de soldaten de terroristenleider aan, die kort na 1.00 uur werd doodgeschoten. De soldaten brachten het lichaam naar een Amerikaanse basis in Afghanistan. Na forensisch onderzoek kreeg hij een zeemansgraf.

Na de Amerikanen in de loop der jaren kleine verliezen te hebben toegebracht, was Osama bin Laden ervan overtuigd dat de VS alleen konden worden verslagen als ze ertoe werden verleid Afghanistan binnen te vallen.

Zo’n invasie zou de moslimwereld verenigen tegen de Amerikanen, dacht hij. Een lange, slopende oorlog zou de VS veel geld kosten en de grootmacht breken. Om dit te bereiken moest hij de Amerikanen hard treffen op een front ‘waar ze het niet verwachten’, zoals hij graag zei.

Op 7 augustus 1998 bliezen zelfmoordterroristen van de organisatie zich op voor de Amerikaanse ambassade in de Keniase hoofdstad Nairobi en in de miljoenenstad Dar es Salaam in Tanzania. Maar de VS hapten niet. Ze stuurden kruisraketten af op het trainingskamp in Afghanistan waarvan ze dachten dat Bin Laden er verbleef. Maar Osama was niet in het kamp. Kort daarna liet de Al Qaida-leider de wereld weten:

‘Bij de gratie van Allah leef ik nog.’

De VS waren nog niet van hun grootste vijand, Osama bin Laden, af. Om de VS te verleiden tot een uitputtingsoorlog in Afghanistan, moest de supermacht worden geraakt op de plek waar het het meeste pijn zou doen.