Rose en Jack, Titanic

Recensie: ‘Titanic’ is de ultieme rampenfilm

De verfilming van de beroemde scheepsramp in 1912 was een enorme kaskraker. Dat is niet in de laatste plaats te danken aan de aandacht voor historische details.

De verfilming van de beroemde scheepsramp in 1912 was een enorme kaskraker. Dat is niet in de laatste plaats te danken aan de aandacht voor historische details.

Merie Weismiller Wallace/Image Supplied By Capital Pictures/Ritzau Scanpix

Toen de RMS Titanic op 10 april 1912 vertrok vanuit Southampton, stonden er 100.000 mensen op de kade om het 269 meter lange en 52.310 ton zware luxeschip uit te zwaaien. De Titanic was het grootste en duurste schip ter wereld, en de kranten hadden al maandenlang geschreven over dit bakbeest van een oceaanstomer.

‘Zelfs God kan dit schip niet tot zinken brengen,’ zei de rederij van de Titanic, White Star Line, zelfverzekerd. Maar op 15 april 1912 was één ijsberg genoeg om het onzinkbare schip naar de kelder te jagen.

De geschiedenis van de Titanic is het ultieme verhaal over menselijke hoogmoed, en de verfilming van de scheepsramp van regisseur James Cameron is nu te zien op Disney+.

Bekijk de originele trailer van Titanic uit 1997

Een historische triomf

Met een budget van ruim 200 miljoen dollar was Titanic de duurste film ooit toen hij in première ging. De speciale effecten waren in 1997 zonder weerga, en Titanic werd de grootste kaskraker aller tijden met een wereldwijde opbrengst van 2 miljard dollar.

Een groot deel van dat succes dankt de film ongetwijfeld aan zijn vermogen om het publiek mee terug te nemen naar 1912. De Ierse werf Harland & Wolff, die meebouwde aan de Titanic, gaf Cameron toegang tot zijn archieven en leverde bouwtekeningen van het schip aan, dat de filmploeg op ware grootte namaakte.

De hutten, de meubels, het bestek en de beroemde trap naar de eerste klas zijn tot in het kleinste detail gereconstrueerd. Dat geldt ook voor de kostuums: sommige jurken komen rechtstreeks uit een Frans modeblad uit 1912.

Titanic engine
© WordPress

Film: Snelheid bezegelt lot van het schip

‘De pers weet hoe groot de Titanic is. Nu wil ik dat ze zich verbazen over zijn snelheid,’ zegt rederijdirecteur J. Bruce Ismay in de film, waarna hij de kapitein aanspoort sneller te gaan varen. Als de ijsberg opdoemt, kan het schip niet meer stoppen.

Titanic man
© Universal History Archive/Getty Images

Feiten: Getuige wees eigenaar aan als boosdoener

Na de ramp met de Titanic legde de passagier Elizabeth Lines een getuigenverklaring af. Ze vertelde dat ze Ismay en de kapitein had horen zeggen dat de Titanic een dag eerder dan gepland in New York kon aankomen door de snelheid op te voeren.

Als je afziet van de fictieve liefdesgeschiedenis tussen de arme Jack Dawson (Leonardo DiCaprio) en rijkeluisdochter Rose Dewitt Bukater (Kate Winslet), is Titanic buitengewoon waarheidsgetrouw.

Zoals James Cameron na de première zei: ‘Als je in een tijdmachine terugging, zou je precies dit hebben gezien.’

De vele personages en figuranten met wie Jack en Rose te maken hebben, zijn gebaseerd op echte passagiers en bemanningsleden van de reis in 1912 – van scheepsontwerper Thomas Andrews, die in de chique Smoking Room met het schip ten onder ging, tot de katholieke priester Thomas Byles, die in de laatste uren 100 passagiers de biecht afnam en hun zonden vergaf.

Indrukwekkend zijn ook de vele kleine details waarmee James Cameron strooit. Zo duurde de botsing van de Titanic met de ijsberg precies 37 seconden. Als je een stopwatch laat meelopen met de film, zie je dat de botsing ook daar 37 seconden in beslag neemt.

Titanic
© LANDMARK MEDIA/Imageselect

Film: IJsberg is grote schok

‘IJsberg in zicht!’ roept Frederick Fleet, de uitkijk van de Titanic, als hij de ijsberg in het oog krijgt. Niemand is in het bezit van een verrekijker, waarmee de bemanning de ijsberg veel eerder had kunnen zien.

Verrekijker
© Mario Tama/Getty Images & Shutterstock

Feiten: Verrekijkers hadden Titanic kunnen redden

De verrekijkers zaten in een afgesloten doos in het kraaiennest. De sleutel zat in de broekzak van een zeeman die vlak voor de eerste vaart was ontslagen.

Een paar kleine tekortkomingen

James Cameron nam twee Titanic-deskundigen in de arm om de historische details na te lopen, en er werd zelfs een etiquette-expert ingehuurd om de acteurs te leren hoe de elite zich in 1912 gedroeg.

Titanic is een liefdesverhaal met een flinke laag geschiedenis,’ zei Cameron. En juist de historische details maken de film zo uitzonderlijk goed.

Er zijn echter een paar schoonheidsfoutjes, waardoor we Titanic niet de allerhoogste score kunnen toebedelen.

Vooral het portret van eerste stuurman Will Murdoch is omstreden. In de film schiet hij twee mannen neer die naar de reddingsboten proberen te komen, waarna hij zelfmoord pleegt. In werkelijkheid redde hij honderden mensen. De 80-jarige neef van Murdoch kreeg in 1998 excuses van de filmmaatschappij voor de manier waarop zijn oom was neergezet.

Titanic schip
© LANDMARK MEDIA/Imageselect

Film: Titanic breekt doormidden

Om 2.20 uur gaat het licht uit op het zinkende schip en breekt de Titanic door tussen de derde en vierde schoorsteen. Dan verdwijnen de twee enorme brokstukken onder water.

Titanic schip
© NOAA/Institute for Exploration/University of Rhode Island

Feiten: Wrak bevestigt verklaringen

Hoewel meerdere ooggetuigen beschreven dat de Titanic in tweeën brak, werd dat pas bevestigd toen Robert Ballard in 1985 het wrak van de Titanic vond, 4500 meter onder de zeespiegel.

Een van de meest hartverscheurende scènes is ook pure fictie. Als de passagiers uit de derde klas het dek op proberen te komen, moeten ze door een afgesloten ijzeren hek. Maar volgens het British Inquiry Report over de ramp zaten ze niet opgesloten.

Deze kleine tekortkomingen doen echter niets af aan het feit dat Titanic een zeldzaamheid is in Hollywood: een epische rampenfilm die de kijkers recht in het hart raakt en bovendien het verhaal met zo’n authenticiteit vertelt dat je haast zelf naar een reddingsboei grijpt als het schip ten onder gaat.

HISTORIA’S OORDEEL: 5/6 STERREN