Gebed in moskee, misschien tijdens de ramadan.

Wat is de ramadan? Alles over de islamitische vastenmaand

Wanneer ontstond deze traditie en waarom vasten moslims tijdens de ramadan? Wij beantwoorden al je vragen over de islamitische vastenmaand.

Wanneer ontstond deze traditie en waarom vasten moslims tijdens de ramadan? Wij beantwoorden al je vragen over de islamitische vastenmaand.

Metropolitian Museum of Art

De ramadan is een heilige maand voor moslims en markeert de periode waarin de profeet Mohammed zijn eerste openbaringen kreeg.

De ramadan valt in de negende maand van de islamitische kalender, die wat korter is dan de Gregoriaanse kalender. Daarom verschuift de datum van de ramadan elk jaar.

De ramadan is een vastenmaand, maar ook nog veel meer. Lees hier meer.

Wanneer ontstond de ramadan?

Moslims op weg naar de Grot van Hira bij Mekka.

Moslims op weg naar de Grot van Hira op het Gebergte van Noer bij Mekka. Hier kreeg Mohammed zijn eerste openbaring.

© Shutterstock

Volgens het islamitische geloof kreeg de profeet Mohammed in een grot bij de woestijnstad Mekka in het jaar 610 een openbaring van de aartsengel Djibriel (Gabriël).

Dit was de eerste in een reeks openbaringen die de profeet tot aan zijn dood in 632 zou ontvangen.

De openbaringen van Mohammed werden vervolgens vastgelegd in het heilige schrift van de islam, de Koran.

De Koran bestaat uit 114 soera’s. Elke soera bevat reeks verzen die vertellen hoe een rechtschapen moslim zijn of haar leven moet leiden.

Een van deze soera’s gaat over de islamitische vastenmaand: de ramadan. Om precies te zijn, de soera Al-Baqara, vers 183-185.

De Koran

Volgens de islam is de Koran het woord van God en kan daardoor niet vertaald worden. Een vertaling van de Koran wordt als interpretatie beschouwd en afgedrukt naast de oorspronkelijke Arabische tekst.

© Shutterstock

In deze soera staat in vers 185 beschreven dat de ramadan de maand is waarin de Koran werd geopenbaard en dat iedereen die dit kan in deze maand moet vasten.

De ramadan is dus al sinds het begin van het islamitische geloof in de jaren 600 onderdeel van de religieuze praktijk.

De vijf zuilen van de islam

De vijf zuilen van de islam.
© Shutterstock

Tijdens de ramadan verdiepen moslims hun geloof in Allah door te vasten, te bidden en aalmoezen te geven. Dit vasten wordt ook wel siyam genoemd en is een van de vijf zuilen van de islam.

Deze vijf zuilen vormen de meest fundamentele verplichtingen van elke moslim onder de heilige wetten van de islam.

De overige vier zuilen zijn: de geloofsbelijdenis, sjahada; gebeden, salat; aalmoezen, zakat; en de pelgrimstocht, hadj.

Wat gebeurt er tijdens de ramadan?

Gebed in Caïro

Jean-Léon Gérôme: La Prière (au Caire). Gérôme was een Franse schilder en beeldhouwer (1824-1904) en een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het Franse oriëntalisme.

© Wikimedia Commons

De ramadan duurt ongeveer 30 dagen. Er wordt dan extra aandacht besteed aan bezinning, gebed, vasten en liefdadigheid, om zo dichter bij God te komen.

Het vasten moet de gelovigen helpen zich te richten op het geestelijke leven, in plaats van het materiële. Sommige mensen vasten ook om solidair te zijn met de armen in de wereld.

Tijdens de ramadan gaan de gebruikelijke vijf gebeden gewoon door. Voor veel moslims is de ramadan ook een reden om extra tijd te besteden aan deze dagelijkse gebeden.

Ook zijn aalmoezen, zakat, een belangrijk element van de heilige maand. Moslims geven dan een bepaald percentage van hun vermogen aan liefdadigheid.

Niet roken, eten, drinken en geen seks

Iftar – maaltijd na zonsondergang tijdens de ramadan.

Tijdens de ramadan vasten moslims van zonsopkomst tot zonsondergang. De uitgebreide maaltijd die na zonsondergang wordt geserveerd, wordt iftar genoemd.

© Shutterstock

In de Koran staat geschreven dat iedereen die thuis is tijdens de ramadan moet vasten. In de praktijk betekent dit dat iedereen die kan, moet vasten. Maar dit geldt niet voor kinderen, ouderen, zieken en zwangere vrouwen – zij hóéven dus niet te vasten.

Het vasten duurt van zonsopkomst tot zonsondergang. In die tijd mogen vastende moslims niet roken, eten, drinken en geen seks hebben.

Tegelijkertijd is het ook traditie om na zonsondergang een groot feestmaal, iftar, te nuttigen samen met vrienden en familie.

Er wordt gezegd dat de profeet Mohammed het vasten ook onderbrak met dadels, en daarom eten moslims tijdens de iftar ook veel dadels, noten, vruchten en groenten.

Voordat de zon de volgende dag opkomt, staan ze op om de ochtendmaaltijd suhoor te eten. Na de suhoor mogen moslims tot zonsondergang niet meer eten of drinken.

Waarom houden moslims de ramadan?

Vrouw leest de Koran.

Jonge vrouw leest voor uit de Koran. Schilderij uit 1880 van de Ottomaanse schilder Osman Hamdi Bey.

© Wikimedia Commons

De redenen om de ramadan te houden, verschillen van persoon tot persoon. Zo kan iemand door de ramadan verdraagzamer, nederiger, vastberadener of iets heel anders willen worden.

Wat de reden ook is, het moet wel hun relatie met God versterken.

Door te vasten, richten de gelovigen zich niet op hun fysieke behoeften, maar meer op spiritualiteit en hun geloof in God.

Door aalmoezen, zakat, te geven, laten ze zien dat ze dankbaar zijn en meeleven met mensen die het minder goed hebben.

Praktiserende moslims die niet kunnen vasten, gebruiken de ramadan om hun geloof in God te verdiepen door te bidden en de Koran te lezen.

Wanneer valt de ramadan?

Iraanse maankalender

Iraanse maankalender volgt de stand van de maan. Uit 1280.

© Wikimedia Commons / Karl Heinrich

De ramadan duurt 29 of 30 dagen en valt in de negende maand van de islamitische kalender.

De islamitische kalender, hidjri, is wat korter dan de Gregoriaanse kalender, en omdat de meeste landen van de wereld de Gregoriaanse kalender gebruiken, verschuift de ramadan elk jaar een beetje.

De islamitische kalender bestaat uit twaalf maanden en volgt de stand van de maan. Daarom begint en eindigt de ramadan altijd met een nieuwe maan.

In 2022 begon de ramadan op 1 april en eindigde op 1 mei, in 2023 duurt hij van 22 maart tot 21 april.

Zo valt de ramadan de komende jaren

Vastenmaand eindigt met Eid-al-fitr

Eid Moebarak

Indonesische familie komt bijeen tijdens Eid-viering.

© Shutterstock

Het einde van de ramadan wordt gevierd met een groot feest dat Eid-al-fitr wordt genoemd. Eid-al-fitr valt op de eerste dag van de maand na de ramadan.

Tijdens Eid-al-fitr komen vrienden en families samen om het einde van de vastentijd te vieren.

Ook krijgen kinderen dan vaak cadeaus, maar het belangrijkste is dat iedereen samenkomt en er een groot feestmaal wordt gegeten.

Om elkaar te begroeten, wordt er traditioneel ‘Eid Moebarak’ gezegd – gezegend feest. Tijdens de ramadan kunnen moslims elkaar begroeten met ‘Ramadan Moebarak’, wat ‘gezegende ramadan’ betekent.

In de uren tussen zonsopkomst en zonsondergang proberen veel gelovigen goede daden te verrichten.

Arabische woordenlijst

Omajjadenmoskee in Damascus.

Omajjadenmoskee in Damascus. Gebouwd tussen 705 en 715.

© Shutterstock

Sjahada

De sjahada is de islamitische geloofsbelijdenis. Vrij vertaald is die: er is maar één God, en Mohammed is Gods profeet.

Salat

De salat is een islamitisch gebed dat vijf keer per dag wordt verricht, het liefst in een moskee en altijd in de richting van Mekka.

Zakat

Een zakat is een aalmoes aan de armen. Het is ook een verplichte belasting van 2,5 procent van het huishoudelijk vermogen. Gelovige moslims betalen hun zakat tijdens de ramadan in de vorm van aalmoezen.

Hadj

De hadj is een pelgrimstocht naar Mekka die alle gelovige moslims het liefst één keer in hun leven moeten maken.

Siyam

Siyam betekent vasten. Dit is de zuil waar het tijdens de ramadan om gaat.

Iftar

De iftar is het avondmaal dat tijdens de vastenmaand na zonsondergang wordt gehouden.

Suhoor

De suhoor is het ochtendmaal dat de moslims voor zonsopkomst eten.

Hidjri

Hidjri is de naam van de islamitische kalender.

Ramadan Moebarak

Ramadan Moebarak betekent ‘gezegende ramadan’ en wordt alleen tijdens de ramadan gebruikt.

Eid Moebarak

Eid Moebarak betekent ‘gezegend feest’ en wordt vooral gebruikt tijdens het feest aan het einde van de ramadan.