De traditie van het uitsnijden van groenten komt van Keltische feesten, waarbij knolrapen en bieten met een gezicht angst moesten zaaien in het donker. Toen de traditie overwaaide naar Amerika, werden het pompoenen.

© Shutterstock

Waar komt Halloween vandaan?

In Amerikaanse films en series zie je vaak als heksen en spoken verklede kinderen en volwassenen rondlopen met uitgesneden pompoenen. Waar komt die traditie eigenlijk vandaan?

26 oktober 2018 door Trine Roslev

Halloween is Keltisch nieuwjaar

Halloween wordt altijd op 31 oktober gevierd en is vermoedelijk met nakomelingen van de heidense Kelten naar de VS gekomen. Op die dag vierden de Kelten zo'n 3000 jaar geleden namelijk hun nieuwjaarsfeest (Samhain). De Kelten vreesden deze dag, want ze geloofden dat de doden herrezen uit de graven om te spoken bij de levenden en hun weg naar het dodenrijk te zoeken.

De Kelten probeerden deze geesten dan ook te verjagen. ’s Avonds verkleedden ze zich om de spoken voor de gek te houden. Maskers moesten ervoor zorgen dat de geesten dachten dat de Kelten net als hen opgestaan waren uit de dood, en dat ze hen daarom met rust zouden laten. Ze staken bieten in brand om de geesten op afstand te houden, en zetten voedsel bij de graven neer om de doden op het kerkhof te houden.

Al waren de Kelten op oudejaarsavond doodsbang, het was ook een feestelijke dag waarop ze afscheid namen van het afgelopen jaar en het nieuwe jaar en het nieuwe leven welkom heetten. Daarom staken ze een groot vuur aan – dat tegelijkertijd de geesten op afstand hield.

Wil je een abonnement op Historia?

Hier vind je de beste aanbiedingen.

Pompoenen waren een noodoplossing

De Ierse immigranten, de nakomelingen van de oude Kelten, namen deze tradities in de 19e eeuw mee naar de VS. Maar ze moesten roeien met de riemen die ze hadden: bieten waren in de VS niet te vinden. Pompoenen waren er wel ruim voorhanden, en zo ontstond de traditie waarbij op 31 oktober pompoenen worden uitgesneden en er lichtjes in worden geplaatst.

Volgens de overlevering heeft de pompoen bovendien een bijzondere betekenis: de Ieren geloofden dat een man zonder hoofd uit zijn graf zou opstaan en de hoofden van de levenden voor eigen gebruik zou afhakken. De pompoenen moesten de man zonder hoofd verjagen.

In het katholieke Europa van de middeleeuwen werd Allerheiligen om meerdere redenen gevierd. De dag en de avond werden met name gebruikt om gestorven christenen te herdenken.

© Shutterstock

Allerheiligen

Halloween wordt vaak geassocieerd met Allerheiligen, en niet zonder reden: het woord Halloween komt van All-Hallow-Even, dat Allerheiligen betekent. In de katholieke middeleeuwen werden heiligenfeesten altijd op de avond ervoor gevierd (daarom vieren we Sinterklaas op 5 december, de dag vóór de sterfdag van Sint-Nicolaas). Zo kwamen Allerheiligen en Halloween op dezelfde dag te vallen.

In de middeleeuwen dacht men dat de doden op deze dag uit het vagevuur zouden komen om op aarde te spoken. Hoewel de gelijkenissen opvallend zijn, hebben Allerheiligen en Halloween een verschillende oorsprong, want Halloween is een Keltische traditie.

Bovendien was Allerheiligen een feestdag voor alle heiligen die geen eigen feestdag hadden. In 1770 werd Allerheiligen verplaatst naar de eerste zondag in november en werd het een herdenkingsdag voor christelijke doden.

Trick or treat

Op Halloween gaan de kinderen de deuren langs om snoep te vragen door trick or treat te roepen. Dit is waarschijnlijk wel een christelijk gebruik, dat ontstaan is in verband met Allerzielen. Vanaf 998 werden er op deze dag, 2 november, missen opgedragen aan christelijke martelaren.

Om de Keltische gewoonte om voedsel op kerkhoven achter te laten te bestrijden, gaf de kerk op deze dag bedelaars toestemming om 'zielenkoekjes' van de mensen te vragen. Het is echter ook mogelijk dat het gebruik is voortgekomen uit middeleeuwse Ierse toneelstukken, waarbij de acteurs de deuren langs gingen.

Waar het gebruik ook vandaan komt, zeker is dat het eerst uitsluitend een aangelegenheid voor volwassenen was, net als het gebruik om enge vermommingen te dragen. In de 19e eeuw was de VS een klassenmaatschappij, en volwassenen zagen de verkleedpartijen als een manier om met de norm te breken en uit de band te springen. Maar naarmate de maatschappij veranderde, hadden de volwassenen de maskers niet meer nodig en namen de kinderen ze over.

Vandaag de dag gaat het al lang niet meer om boze geesten, maar is Halloween gewoon een feestdag geworden, zoals Sinterklaas of carnaval bij ons.

Ter gelegenheid van Halloween heeft HISTORIA een griezelig goede aanbieding voor je samengesteld. Ontvang het blad nu een HEEL jaar lang in de brievenbus voor een spotprijs.

Bekijk de speciale aanbieding hier.

Bekijk ook ...