På ydermurene af USA's forladte ambassade i Teheran kan turister i dag se, hvad mange iranere mener om USA.

Iraanse bewondering voor VS sloeg om in haat

Het is 1953. De Engelsen zijn uit op Iraanse olie, de Amerikanen zijn bang voor een communistische machtsovername in het land. Een Amerikaanse CIA-agent bedenkt een gewiekst plan om de gekozen premier van Iran, Mossadeq, met list en bedrog uit het zadel te wippen. De opzet slaagt, maar de gevolgen zijn niet te overzien.

10 september 2013

Coup smoort Iraanse democratie

De CIA-staatsgreep in Iran maakte een einde aan de democratie in het land en legde de basis voor de haat jegens de VS in Iran. Vóór de coup bewonderden veel Iraniërs de VS, die de Britse uitbuiting van het land bekritiseerden. Maar het respect verdween toen de Amerikanen Mossadeq afzetten en de gehate sjah steunden.

CIA-staatsgreep verbaast Mossadeq-aanhangers

Voor de aanhangers van Mossadeq was de coup een verrassing omdat de premier zich sterk maakte voor Amerikaanse kernwaarden. Hij wilde democratie en was voor godsdienstvrijheid, vrouwenrechten en onafhankelijke rechters.

Revolutionairen bezetten de ambassade

Toen Khomeini in 1979 de sjah ten val bracht, gijzelden revolutionaire Iraniërs 52 mensen in de Amerikaanse ambassade in Teheran. Ze waren bang dat de VS de sjah weer in het zadel zouden helpen. In de VS werd het drama op de voet gevolgd. Het publiek vond het gedrag van de Iraniërs barbaars en onbegrijpelijk. Niet veel mensen wisten van de Amerikaanse betrokkenheid bij de dictatuur van de sjah.

Madeleine Albright bekent 47 jaar later kleur

47 jaar na dato gaf minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright de schuld van de VS toe: ‘Volgens de regering-Eisenhower waren de acties strategisch gerechtvaardigd, maar de coup betekende een stap terug voor de politieke ontwikkeling van Iran.’ Dichter bij een officieel excuus voor de coup zijn de VS nog niet gekomen.

Lees het tweede deel van onze serie over spionnen, met het hele verhaal over de CIA-staatsgreep in Iran en de rampzalige gevolgen ervan. Download het artikel uit Historia 7/2013.

Let op: je hebt een profiel nodig op onze website om het artikel te downloaden. Het aanmaken van een profiel is gratis en duurt niet lang. Als je op de downloadknop klikt, kun je een profiel aanmaken.

Op de muren van de verlaten Amerikaanse ambassade in Teheran is goed te zien wat veel Iraniërs van de VS vinden.

Bekijk ook ...