Photo12/7e Art/Warner Bros Television
Friends TV-serie

Daarom werd ‘Friends’ hét symbool van de jaren 1990

‘Friends’ is niet alleen de populairste sitcom ooit, de serie zit ook zo propvol nineties-mode en popcultuur dat hij een perfecte tijdscapsule is. Maar niet iedereen is blij met het beeld van de jaren 1990 in de serie.

De Amerikaanse comedyserie Friends was van 1994 tot 2004 op tv en was een cultureel fenomeen in een groot deel van de westerse wereld. En hoewel de serie tot diep in de jaren 2000 doorliep, wordt hij tegenwoordig vooral gezien als een icoon van de jaren 1990.

De zes vrienden Joey, Phoebe, Ross, Chandler, Monica en Rachel waren heel verschillende types, maar hun vriendschap bracht hen samen. De miljoenen mensen, vooral jongeren, die naar de sitcom keken, vonden altijd wel één persoonlijkheid met wie ze zich konden identificeren.

Het eerste seizoen van de serie is bijna 30 jaar oud, maar Friends heeft nooit aan populariteit ingeboet en is nu naar schatting meer dan 100 miljard keer bekeken, ondanks dat het zo’n uitgesproken product van zijn tijd is – of misschien wel juist daardoor.

Hier zijn drie redenen waarom Friends de perfecte microkosmos van de jaren 1990 is.

1. De taal

‘How YOU doin’?’ en ‘We were on a break!’ – Friends zat boordevol nineties-lingo en beïnvloedde zelf ook de taal van het decennium.

De term die misschien wel het meest is blijven hangen is ‘friend zone’, die de ongewenste toestand beschrijft dat je door iemand als vriend wordt gezien, terwijl je zelf meer wilt.

De term duikt voor het eerst op in seizoen 1, aflevering 7 (The One with the Blackout).

Kijk hoe Joey beschrijft hoe Ross in de ‘friend zone’ terechtkwam:

Video

2. De mode

Van naveltruitjes en minirokjes tot V-halzen en kleurrijke shirts. Als je naar Friends kijkt, kijk je naar een klerenkast uit de jaren 1990. Vooral denim is alomtegenwoordig: van mouwloze vestjes tot gescheurde spijkerbroeken – het schreeuwt allemaal jaren 1990.

Mannen, maar vooral vrouwen, zijn vaak te zien in kleurrijke geruite kleding, die populair werd met de grunge van begin jaren 1990 – een genre binnen de alternatieve rockmuziek, die opging in het onvolmaakte, versleten en alternatieve.

De kleuren springen bijzonder in het oog in Friends, en zelfs toen waren ze al opmerkelijk. Bijvoorbeeld de blauwe blazer die Ross over een felgeel T-shirt draagt in het vijfde seizoen – deze look werd zo iconisch dat hij werd gebruikt in de sketchshow Saturday Night Live in parodieën op Friends.

Bekijk de beste jaren 1990-kleding uit de serie:

Video

3. De humor

De immer sarcastische Chandler Bing is waarschijnlijk het beste voorbeeld van jaren 1990-humor in de serie.

De jaren 1990 waren het gouden tijdperk van sarcasme en ironie. Overdrijvingen, understatements, tegenstrijdigheden en absurde uitspraken, vaak droog en zonder blikken of blozen uitgesproken, waren het handelsmerk van de beroemde cabaretier Jerry Seinfeld, die een van de andere grote nineties-sitcoms creëerde: Seinfeld (1989-1998). Sarcasme als favoriete humor van de jeugd kwam ook terug in films als Wayne’s World (1992) en Clueless (1995) – maar niemand was er zo beroemd om als Chandler uit Friends.

Alleen al door een bepaalde toon aan te slaan, kon acteur Matthew Perry het publiek doen schateren met zijn droge opmerkingen.

Het sarcasme en de ironie hebben de jaren 1990 overleefd, maar niet alle humor uit Friends is zo lang houdbaar gebleken. De fat-shaming van Monica door vrijwel elk personage zou vandaag de dag ongetwijfeld als aanstootgevend worden ervaren. In de jaren 1990 vonden veel mensen echter dat je het recht had om zulke opmerkingen te maken ‘vanwege de gezondheid’.

Bekijk enkele van Chandlers beste sarcastische opmerkingen:

Video

Jaren 1990-portret krijgt kritiek

Maar niet alles in Friends laat de jaren 1990 zien zoals ze waren.

Toen de serie voor het eerst op tv kwam, was er kritiek te horen over het glamourbeeld van het leven in New York, waar bijna iedereen jong en blank was en een sociaal vangnet had. Er zijn maar heel weinig Afro- en Latijns-Amerikaanse personages in de serie, en allemaal in bijrollen.

In dat opzicht is de serie geen goede afspiegeling van het multiculturele New York – maar wel typisch voor jaren 1990-sitcoms in de zin dat die een strikte rassenscheiding kenden. Zogeheten ‘zwarte sitcoms’, waarin bijna alle rollen door zwarte acteurs werden gespeeld, waren ook erg populair, zoals The Fresh Prince of Bel-Air (1990-1996).

Na de kritiek jarenlang te hebben afgewimpeld, verontschuldigde maakster Marta Kauffman zich in 2022 voor het gebrek aan diversiteit in de show. Ze gaf toe dat ze zich ervoor schaamde.

Een ander punt van kritiek is dat de zes vrienden wel een heel makkelijk leventje hebben. Joey is een acteur met weinig werk en Rachel is serveerster. Toch kunnen ze het zich veroorloven om in gigantische appartementen te wonen in het centrum van New York, een van de duurste steden ter wereld. En ze hebben zelden geldproblemen.

Over het algemeen is Friends een behoorlijk effectieve tijdmachine als je terug wilt naar de jaren 1990 – en een paar keer flink wilt schateren.