Radiokafka/Shutterstock.com
Standbeelden

Waarom missen beelden uit de oudheid vaak hun hoofd?

Bij antieke beelden die worden gevonden, ontbreekt vaak het hoofd – en niet alleen door jarenlange slijtage. De Romeinen ontwikkelden een slimme manier om deze kostbare beelden te hergebruiken.

Bij beelden uit de oudheid die worden opgegraven, ontbreekt vaak het hoofd.

In veel gevallen is het hoofd – en soms ook andere ledematen – afgebroken omdat het uitsteekt en dus eerder kapotgaat als het beeld valt.

Maar het komt ook voor dat de beelden opzettelijk zijn ‘onthoofd’ door rebellen of binnenvallende legers, om de heersers te ondermijnen die beelden van zichzelf lieten oprichten als symbool van hun macht.

‘Het hoofd is erg krachtig, en schade aan het hoofd werd gezien als een bijzonder effectieve manier om schade toe te brengen aan macht, of het nu gaat om een heerser, een god of gewoon een dode burger,’ zegt Rachel Kousser, hoogleraar antieke kunst aan de City University of New York.

Standbeelden

In musea over de hele wereld staan standbeelden zonder hoofd – hier in de Ny Carlsberg Glyptotek in Kopenhagen.

© Radiokafka/Shutterstock.com

Beelden werden hergebruikt

Een derde oorzaak is dat de beelden met vervangbare hoofden werden gemaakt, om ze te kunnen hergebruiken.

Vooral de Romeinen maakten vaak geïdealiseerde standaardlichamen, waarvan het hoofd vervangen kon worden – bijvoorbeeld als er een nieuwe keizer aan de macht kwam of een populaire persoon uit de gratie raakte.

In zo’n geval kreeg het standbeeld gewoon een nieuw hoofd en hoefde er niet een compleet nieuw beeld te worden gemaakt.

Ook de armen konden worden vervangen, zodat de beelden steeds andere voorwerpen konden vasthouden of in verschillende richtingen konden wijzen.