De steen van 112 bij 252 centimeter werd door meerdere onderzoekers bestudeerd en werd gedraaid met behulp van een graafmachine.

Runensteen werd 28 jaar als bankje gebruikt

In het zuidoosten van Noorwegen is een 1600 jaar oude runensteen gevonden. Volgens onderzoekers kan de inscriptie nieuwe informatie opleveren over de Oernoordse taal.

7 december 2018 door Bue Kindtler-Nielsen

Archeologen in Noorwegen hebben een runensteen gevonden die teruggaat tot de 5e eeuw. Daarmee is hij maar iets jonger dan de oudste runensteen ter wereld, die rond 350 werd opgericht.

‘Op een schaal van 1 tot en met 10 is dit een 11,’ zegt Frode Iversen, hoogleraar archeologie en de leider van het project.

Runensteen was bankje geworden

De steen lag niet verscholen – hij werd sinds 1990 als bankje gebruikt op een boerderij in de gemeente Rakkestad in het zuidoosten van Noorwegen. Pas toen een buurman het vermoeden kreeg dat de markeringen op de steen niet op natuurlijke wijze waren ontstaan, hoorden archeologen van het bestaan ervan.

Ze constateerden dat het ‘bankje’ een runensteen was. De inscripties waren echter zo verweerd dat ze niet met het blote oog konden worden ontcijferd. Maar met behulp van fotogrammetrie, een meetmethode waarbij op basis van een heleboel foto’s een 3D-model wordt gemaakt, is er toch een aantal woorden zichtbaar geworden.

Inscripties op runenstenen

  • De schrijfrichting was vrij en kon op één steen variëren.
  • De eerste stenen werden beschreven in een oeroude, gemeenschappelijke Scandinavische taal.
  • Alleen de elite leerde runen lezen.

Promotiemateriaal

Op de best bewaarde kant van de steen staat ‘Lu irilaR raskaR runoR’, wat kan worden vertaald met: ‘Kerf runen, bekwame runenmeester!’ Op dit moment denken de onderzoekers daarom dat de steen door de runenmeester werd gebruikt als promotiemateriaal.

In totaal staan er 35 runen op de steen, en vooral linguïsten wachten vol spanning op de resultaten. De runen zullen ons namelijk waarschijnlijk meer leren over het Oernoords, een taal die uit slechts weinig bronnen bekend is.

Ook zo dol op historisch nieuws? HISTORIA brengt altijd het nieuwste van het nieuwste uit de wereld van archeologie en geschiedenis. Kies hier het abonnement dat bij je past met een welkomstgeschenk naar smaak.

Bekijk ook ...