Inspired Planet Productions
Schip Africa Huronmeer

Filmmakers vinden verdwenen stoomschip uit 19e eeuw

Ze werkten aan een documentaire over invasieve mosselen, maar toen kregen twee filmmakers een tip over een vreemde vorm op de bodem van het meer. Ze bleken een 128 jaar oud mysterie te hebben opgelost.

In een stormachtige nacht in oktober 1895 verdween het vrachtschip Africa op het Huronmeer, dat op de grens van de VS en Canada ligt. De locatie van het schip was sindsdien een mysterie.

Nu, 128 jaar later, is het wrak gevonden.

De twee filmmakers Yvonne Drebert en Zach Melnick werken aan de documentaire All Too Clear, over invasieve quaggamosselen die grote schade aanrichten aan het ecosysteem van de Grote Meren in Noord-Amerika. Dit zijn vijf enorme meren die samen het op een na grootste zoetwaterreservoir op aarde vormen (het grootste is het Baikalmeer).

Tijdens het werk kregen ze een tip over een mysterieuze vorm op de bodem van het Huronmeer. Ze besloten op onderzoek uit te gaan, voeren naar de plek en lieten hun op afstand bedienbare onderwatervoertuig neer. De robotcamera filmde een schip dat op 85 meter diepte op de bodem lag – volledig bedekt met mosselen.

De filmmakers kwamen snel in actie, want hoewel ze het wrak hadden gevonden dankzij de mosselen, waren de dieren het schip ook aan het vernietigen.

Schip verging in zware sneeuwstorm

In eerste instantie wisten Drebert en Menick niet zeker welk scheepswrak ze hadden gevonden. Het schip zat zozeer onder de quaggamosselen dat de naam op de zijkant onleesbaar was. Ze namen contact op met de plaatselijke maritiem historicus Patrick Folkes en onderwaterarcheoloog Scarlett Janusas.

Het team kreeg van de Canadese provincie Ontario een vergunning voor het doen van archeologisch onderzoek en keerde terug naar het scheepswrak om onderwaterbeelden op te nemen en metingen te doen. De afmetingen van het wrak kwamen overeen met die van het vermiste schip Africa, dat 45 meter lang, 8 meter breed en 4 meter hoog was. De onderzoekers vonden ook steenkool op de bodem bij het schip, wat klopte met de geschiedenis van de Africa: het schip was daar tijdens zijn noodlottige reis mee beladen.

Schip Africa Huronmeer

De quaggamosselen hebben de boeg van het schip volledig ingekapseld.

© Inspired Planet Productions

De Africa was op 5 oktober 1895 vertrokken vanuit Ashtabula, Ohio. Het schip had de schoener Severn op sleeptouw, en samen vervoerden ze ongeveer 1270 ton steenkool van de VS naar Canada via de Grote Meren.

Maar toen ze het schiereiland Bruce Peninsula in Ontario naderden, stak er een hevige sneeuwstorm op. De zeilen van beide schepen werden aan flarden gereten en de kapitein van de Africa, de Deense immigrant Hans Peter Larsen, besloot de Severn te redden door de schoener af te koppelen.

De Severn voer op een rif, maar de volgende ochtend arriveerde er hulp en werd de bemanning gered. De Africa verdween die nacht echter in de golven. Alle 11 bemanningsleden kwamen om.

‘Ik heb in de 35 jaar dat ik vaar wel vaker slecht weer meegemaakt, maar veel erger dan die nacht op het Huronmeer wordt het niet. Kapitein Larsen was een geweldige kerel om mee te zeilen, en hij heeft gedaan wat hij kon om dat wat er is gebeurd, te voorkomen,’ zei James Silversides, de kapitein van de Severn, destijds in een lokale krant, aldus de Canadian Geographic.

Bekijk hier een reportage van de ontdekking van het scheepswrak:

Video

Mosselen vernietigen alles in het water

De invasieve mosselen waar de documentaire van Drebert en Menick over gaat, hebben waarschijnlijk geholpen met het vinden van het schip. Quaggamosselen filteren het water om zich heen wanneer ze er microscopisch kleine deeltjes uit halen om op te eten. Zonder deze dieren zou het water veel modderiger zijn geweest en was het schip misschien nooit gevonden.

Over het algemeen doen de mosselen – die zo groot zijn als een duim – echter meer kwaad dan goed. Als er niets tegen wordt gedaan, zullen ze uiteindelijk de scheepswrakken op de bodem van de Grote Meren vernietigen. Voor onderwaterarcheologen is het daarom een race tegen de klok om deze wrakken te documenteren voordat het te laat is.

De mosselen graven zich in het scheepshout in en hechten zich laag over laag aan het schip, waardoor de romp en dekken uiteindelijk worden verpletterd onder hun gewicht. Ze produceren ook zuur, dat schepen van ijzer en staal kan aantasten.

Zelfs vliegtuigen uit de Tweede Wereldoorlog worden vernietigd door de invasieve soort.

‘In de jaren 1960 en 1970 ontdekten duikers de eerste vliegtuigen (in de meren, red.). Sommige waren zo goed bewaard gebleven dat ze weer konden vliegen. De vliegtuigen die nu worden teruggevonden, zien eruit als gatenkaas. De quaggamosselen branden er letterlijk gaten in,’ zegt onderwaterarcheoloog Wayne Lusardi tegen Associated Press.

Naast de schade aan scheepswrakken richten quaggamosselen ook een ravage aan in het ecosysteem van de Grote Meren. Ze concurreren met inheemse mosselen en doden die, en doordat ze de bodem van de meren bedekken, verdringen ze inheemse geleedpotigen die zich in de bodem ingraven.

De mosselen veroorzaken zelfs problemen voor mensen doordat ze leidingen verstoppen die door water- en energiecentrales worden gebruikt.

De documentaire All Too Clear komt volgend jaar uit, en de filmmakers hopen dat de film meer aandacht zal creëren voor het probleem, zodat zowel het ecosysteem als de scheepswrakken in de uitgestrekte meren gered kunnen worden.