Toen het massagraf in 2011 werd gevonden, leek het een wirwar van skeletten en grafgeschenken.

Brute tragedie: 5000 jaar oud bloedbad opgehelderd

In de steentijd werden 15 mensen wreed vermoord, maar daarna zorgvuldig in een graf gelegd. Wetenschappers hebben de oorzaak van de tragedie achterhaald.

14 juni 2019 door Bue Kindtler-Nielsen

5000 jaar geleden onderging een grote steentijdfamilie een gruwelijk lot, toen 15 mensen met een harde klap op het hoofd werden gedood. Hun massagraf werd in 2011 in het zuiden van Polen gevonden, maar de onderzoekers begrepen niet waarom er allemaal grafgeschenken in lagen.

Uit DNA-analyse van de skeletten, door onderzoekers van de universiteit van Aarhus in Denemarken, blijkt dat de lichamen ook heel zorgvuldig zijn neergelegd: moeders werden met hun kinderen begraven en broers en zussen lagen naast elkaar.

Slachtoffers vormen één grote familie

Met behulp van genetische analyses van botmateriaal van de skeletten konden DNA-profielen van de doden worden opgesteld. Daaruit bleek dat ze familie van elkaar waren.

‘We konden zien dat er vier gezinnen in het graf lagen, maar dat er tussen de gezinnen onderling ook familiebanden bestonden, zoals neef-nichtrelaties,’ aldus archeoloog Niels Nørkjær Johannsen van de universiteit van Aarhus.

Klik op de reconstructie van het massagraf om te zien hoe de lichamen waren neergelegd:

Alleen de vaders zijn nog over

Het onderzoek laat zien dat de doden met hun naaste familieleden werden begraven. Maar vrijwel geen van de vaders van de kinderen ligt in het graf.

‘Onze theorie is dat zij eropuit waren toen het bloedbad plaatsvond, en bij terugkeer hun gezinnen vermoord aantroffen. Ze hebben hen toen respectvol begraven,’ zegt evolutiebioloog Morten Allentoft, die deel uitmaakt van het onderzoeksteam.

Wie de daders zijn, is niet bekend, maar de slachtoffers behoorden tot de kogelamforacultuur. Dit waren voornamelijk herders, die een hard leven leidden met vaak bloedige territoriale gevechten met andere herdersfamilies.

Evolutiebioloog ­Morten ­Allentoft geeft antwoord op vragen over het onderzoek.

Interview ­met de man achter de doorbraak

  • Waarom onderzochten Deense wetenschappers een massagraf in Polen?
    De archeoloog Niels Johannsen kreeg van de Polen bericht over het graf. En wij hadden betere onderzoeksapparatuur dan zij. Hij ging ernaartoe en nam botmateriaal mee terug.

  • Hebben de DNA-analyses meer informatie opgeleverd dan alleen de familieverbanden?
    Ja, we konden bijvoorbeeld ook zien dat de doden inheemse Europeanen waren en niet van elders waren geïmmigreerd, zoals in die tijd veel gebeurde. 

  • Is er eerder DNA-onderzoek gedaan van massagraven?
    Niet zo gedetailleerd. Wij gebruiken nieuwe technologie, waarmee we in zeer korte tijd enorme hoeveelheden data kunnen genereren. Daardoor kunnen we het DNA van de doden volledig in kaart brengen.

Bekijk ook ...