10 foutjes die de geschiedenis veranderden

Een vergeten sleutel, een verjaardagsfeestje en een vertaalfoutje. Af en toe heeft een klein en schijnbaar onbeduidend foutje grote gevolgen.

1. Titanic zonk vanwege vergeten sleutels

Vlak voor de eerste vaart van de Titanic in april 1912 besloot de rederij de tweede stuurman van het schip te vervangen door een collega met meer ervaring. Maar helaas vergat de gepasseerde stuurman om de sleutels van de kast waar de verrekijkers lagen in te leveren.
Een paar dagen na vertrek botste de Titanic op een ijsberg en zonk. De uitkijkpost van dienst overleefde de ramp en hield tot op zijn sterfbed vol dat hij de ijsberg gezien zou hebben als hij een verrekijker had gehad.

2. Japan gebombardeerd als gevolg van verkeerde vertaling

De geallieerden stelden in 1945 de Verklaring van Potsdam op, waarin de voorwaarden voor de Japanse capitulatie waren vastgelegd. Toen de Japanse premier Kantarō Suzuki op de voorwaarden reageerde, gebruikte hij daarbij het woord mokusatsu.
Daarmee bedoelde hij te zeggen dat hij het voorstel had gelezen en erover zou nadenken.
In een andere context kan het woord echter ook 'aan zijn laars lappen' betekenen, en dat was de vertaling die de Amerikaanse president Harry Truman onder ogen kreeg.
10 dagen later gooiden de Amerikanen een atoombom op Hiroshima.

3. Wandelstok doodde de helft van Hannibals troepen

In 218 v.Chr. was het Carthaagse leger via de Alpen op weg naar Italië om de degens te kruisen met de Romeinen. De 40.000 soldaten zagen het niet zitten om de hoge bergen over te steken. Ze waren vooral bang voor lawines.
Om zijn troepen ervan te overtuigen dat er geen lawines zouden komen, sloeg legerleider Hannibal hard met zijn wandelstok op de grond.
Korte tijd later begon het te rommelen, waarna de Carthagers bedolven werden onder sneeuw en ijs. Hannibal had een lawine veroorzaakt die 18.000 soldaten en 2000 paarden fataal werd.

4. Tijdsverschil redde Castro

In 1961 stelde de VS een plan in werking om de Cubaanse leider Fidel Castro af te zetten. Een leger van Cubanen in ballingschap – getraind door de CIA – moest Cuba binnenvallen, terwijl Amerikaanse bommenwerpers voor luchtsteun zouden zorgen.
Maar toen de Cubanen in de Varkensbaai aan land gingen en werden aangevallen door de troepen van Castro, waren de Amerikaanse vliegtuigen nergens te bekennen. De Amerikanen hadden geen rekening gehouden met het tijdsverschil, en de invasie was een uur eerder begonnen dan verwacht.

5. Verjaardagsfeestje hielp de geallieerden

In 1944 was de Duitse generaal Erwin Rommel verantwoordelijk voor de verdediging van het bezette Europa tegen een geallieerde invasie. Hoewel het gonsde van de geruchten over een aanstaande invasie, nam Rommel in juni 1944 een weekendje vrij om de verjaardag van zijn vrouw te vieren.
En juist toen de generaal weg was, gingen geallieerde troepen in Normandië aan land. Terwijl ze langzaam maar zeker voortgang boekten, was de opperbevelhebber van het Duitse leger aan het feesten.

6. Drukfout maakt overspel verplicht

Een simpel drukfoutje kreeg grote gevolgen in 1631, toen de Robert Barker en Martin Lucas de opdracht kregen de officiële Engelse vertaling van de Bijbel te drukken. Per ongeluk viel het woordje 'niet' in het gebod 'gij zult niet echtbreken' weg, waardoor de lezer werd opgeroepen om overspel te plegen.
Toen koning Karel I van Engeland de fout ontdekte, legde hij de drukkers een boete van een jaarinkomen op en trok hij hun boekdrukvergunning in. Alle bijbels met de fout werden verbrand.

7. Berlijnse Muur viel door verspreking

In 1989 hield de Oost-Duitse functionaris Günter Schabowski een persconferentie om een wijziging in de reisregels tussen Oost- en West-Berlijn bekend te maken. Hij drukte zich wat onhandig uit, en de aanwezige journalisten begrepen uit zijn woorden dat er geen enkele beperking meer zou gelden.
Een verslaggever vroeg wanneer de nieuwe bepalingen in werking zouden treden, waarop Schabowski 'per direct' antwoordde.
Korte tijd later kwamen tienduizenden Oost-Berlijners naar de grensovergangen, en de grenswachten lieten ze door uit vrees voor ongeregeldheden. De Berlijnse Muur was gevallen.

8. Open poort werd Constantinopel fataal

In 1453 vielen 200.000 Ottomanen de Byzantijnse hoofdstad Constantinopel aan. Dankzij de dikke muren was deze stad al 1000 jaar niet gevallen. En ondanks een belegering van twee maanden leek Constantinopel opnieuw stand te houden – tot een Ottomaanse soldaat ontdekte dat een van de poorten niet op slot zat. Binnen de kortste keren werd de stad overspoeld door vijandelijke soldaten.

9. Losse moer helpt Russische ruimtevaartdroom om zeep

De Sovjet-Unie en de VS wedijverden in de jaren 1960 om als eerste een mens naar de maan te brengen. De Russen zetten alles in op hun raket N1, die in de zomer van 1969 zijn tweede testvlucht maakte. 20 seconden na de lancering werd een losse moer de brandstofpomp in gezogen. Wat volgde was een van de grootste door de mens veroorzaakte explosies uit de geschiedenis. De droom van de Sovjet-Unie lag in duigen en de Amerikanen wonnen de race naar de maan.

10. Misverstand leidt tot leven op Mars

De Italiaanse astronoom Giovanni Schiaparelli beschreef in 1877 het landschap van Mars en gebruikte het Italiaanse woord canali voor de diepe groeven op de planeet. In 1895 schreef de Amerikaanse amateurastronoom Percival Lowell in een boek dat hij dacht dat Mars bewoond was, en hij gebruikte de 'canali' van Schiaparelli daarbij als argument. Hij had het vertaald met 'kanalen', die per definitie door de mens gemaakt zijn.
De speculaties van Lowell sloegen aan en leidden tot het beeld van groene Marsmannetjes.

BONUS: Typefout maakte superfood van spinazie

In 1870 berekende een Duitse scheikundige het ijzergehalte van een aantal groenten. Toen hij de resultaten opschreef, zette hij een komma verkeerd, waardoor spinazie 35 mg ijzer per 100 g leek te bevatten in plaats van 3,5 mg.
Hoewel deskundigen talloze malen op de fout hebben gewezen, is het beeld blijven hangen dat spinazie supergezond is.