Emma Norbakk
Vikinggraf Noorwegen kralen

Noors Vikinggraf is nog bijzonderder dan gedacht

Een Noors echtpaar vond onlangs een Vikinggraf met onder meer een zwaard in hun achtertuin. Nu blijkt dat het graf boordevol ligt met sieraden, broches en een zogeheten knuffelsteen.

Vorige week schreef HISTORIA over inwoners van de Zuid-Noorse plaats Setesdal die een Viking in hun achtertuin vonden toen ze bezig waren met een uitbouw aan hun huis.

De archeologen die erbij werden gehaald, ontdekten dat het graf een Vikingzwaard, een lans, fragmenten van broches en vergulde kralen bevatte. Dat was al een indrukwekkende vondst, en de archeologen dachten niet dat ze nog meer konden verwachten. Wel werd er een officiële archeologische opgraving georganiseerd.

Al snel bleek dat ze de omvang van het graf volledig hadden onderschat.

‘Het was ongelooflijk om daar te zitten en de grond weg te schrapen en steeds meer voorwerpen tegen te komen. De eerste dag gingen we door tot acht uur ’s avonds,’ vertelt Jo-Simon Frøshaug Stokke van het cultuurhistorisch museum in Oslo op Sciencenorway.no

De archeologen vonden een bijl, een schild en verschillende messen. Samen met de lans en het zwaard vormt de vondst een complete set wapens van een krijger.

Ze troffen ook een heleboel sieraden aan, en veel daarvan duiden erop dat het graf niet alleen voor een man was bestemd.

Vondst duidt op man en vrouw

Hoewel mannen in de Vikingtijd ook sieraden droegen, bevatte het graf meerdere grote, ovale broches die mogelijk voor jurken werden gebruikt.

‘We vonden er maar liefst vier, wat niet gebruikelijk is,’ zegt Stokke. ‘Ze kunnen door mannen zijn gedragen, maar we associëren ze toch vooral met vrouwen.’

Sommige sieraden werden zelfs begraven in een houten sieradendoosje – al is het meeste hout inmiddels weggerot.

De archeologen vonden geen botten, waarschijnlijk doordat de lichamen zijn verbrand. Ze achten het echter aannemelijk dat dit een dubbel graf was, waar een echtpaar begraven lag.

Vikinggraf Noorwegen schild

Archeoloog Emma Norbakk hielp bij de opgraving. Ze zit hier bij de schildknop van een oud Vikingschild, dat bij de opgraving is gevonden.

© Jo-Simon Frøshaug Stokke

Vikingpaar behoorde mogelijk tot ijzeraristocratie

Met de nieuwe vondsten doet het graf sterk denken aan de twee à drie graven uit de Vikingtijd die begin 20e eeuw slechts een paar honderd meter verderop werden ontdekt.

‘Ze zijn vrijwel identiek aan het graf dat we nu hebben opgegraven, de verschillen zijn minimaal. Ze bevatten hetzelfde soort zwaard, hetzelfde soort broches, glazen kralen. Het lijkt erop dat hier eenzelfde set voorwerpen is begraven,’ zegt Stokke.

Het graf in de tuin van het echtpaar maakt deel uit van een reeks rijke graven in Setesdal. De archeologen denken dat er in dit gebied een kleine aristocratie bestond, die rijk was geworden door de ijzerwinning.

In een dal niet ver van de graven waren enkele van de grootste natuurlijke ijzerafzettingen uit de Vikingtijd te vinden. En historici weten dat er veel geld te verdienen viel met de export van ijzer naar Engeland en Noord-Europa.

Kenmerkend voor de graven is de buitengewone rijkdom, maar wat de archeologen vooral interesseert, is de uniformiteit:

‘De leden van deze aristocratie moesten duidelijk op een heel specifieke manier begraven worden,’ zegt Stokke.

Er lagen nog veel meer voorwerpen in het pas ontdekte graf, waaronder een sikkel, twee spinnewielen en – nogal opmerkelijk – een zogeheten knuffelsteen. Dat is een gladde, ronde steen die geen andere functie heeft dan lekker aanvoelen in je hand. Knuffelstenen zijn in meerdere Vikinggraven gevonden, maar zijn nog steeds vrij bijzonder.

Na de hectische opgraving zijn de vele schatten nu zorgvuldig ingepakt en in kisten naar het cultuurhistorisch museum in Oslo vervoerd.