Zo stierf Toetanchamon

Sinds de ontdekking van de mummie van Toetanchamon door Carter houdt met name één vraag de gemoederen bezig: wat – of wie – werd de koning op slechts 19-jarige leeftijd fataal?

Was het een jachtongeluk, een ziekte of moord? Er doen vele theorieën de ronde over de dood van Toetanchamon.

Howard Carter onderzocht het ruim 3200 jaar oude lichaam als eerste, maar de archeoloog was vooral geïnteresseerd in de schatten uit het graf. De mummie zat vast in een dikke laag hars en olie die na het balsemen in de kist was gegoten, en om de farao uit de kist te krijgen, moest Carter zijn armen, benen en hoofd afzagen. Er bleven 13 stukken over.

In de jaren daarna is de mummie slechts twee keer onderzocht, en telkens zonder eenduidige resultaten. Maar enige tijd terug besloot het toenmalige Egyptische hoofd archeologie Zahi Hawass om met nieuwe technieken het raadsel voor eens en voor altijd de wereld uit te helpen: CT-scans en DNA-analyse. In 2010 maakten de resultaten van dit onderzoek een einde aan bijna 100 jaar speculaties en geruchten.

Toetanchamon is niet vermoord

Volgens veel theorieën zou de kindkoning zijn vermoord. In 1968 waren er röntgenfoto’s van zijn schedel gemaakt, waarop te zien was dat hij een klap op zijn achterhoofd had gekregen. Daarom dachten veel onderzoekers dat hij vermoord was, of dat hij een val uit zijn strijdwagen niet had overleefd.

De laatste theorie werd ondersteund door een breuk in zijn linkerdijbeen. Maar met behulp van CT-scans toonde het onderzoeksteam van Hawass aan dat de beschadigingen aan het hoofd van de farao ontstaan moeten zijn toen het lichaam gebalsemd werd, dus toen hij al dood was.

De breuk in zijn linkerdijbeen was echter hoogstwaarschijnlijk ontstaan toen de koning nog in leven was. Omdat het weefsel nog niet was beginnen te helen, moest de breuk enkele dagen voor zijn dood ontstaan zijn. De scans lieten ook zien dat zijn linkerknie ontwricht was. Deze twee botbeschadigingen bliezen de oude theorie dat de farao van zijn strijdwagen was gevallen nieuw leven in. Maar volgens de onderzoekers zou hij daarbij verwondingen over zijn hele lichaam opgelopen moeten hebben.

Malaria en inteelt werden de koning fataal

De voeten van de koning geven echter een mogelijke verklaring voor de beschadigde botten. De scans lieten een massale afbraak van het bot in de linkervoet zien. Dit zou een gevolg zijn geweest van de ziekte van Köhler, waarbij het bot afsterft. Deze erfelijke ziekte was wellicht het gevolg van inteelt. Mensen met deze aandoening vallen vaak, en bij zo'n val kunnen de botbeschadigingen ontstaan zijn.

De botbreuk zelf kan niet de doodsoorzaak geweest zijn. Pas toen ze het beenmerg van de farao bekeken, vonden de onderzoekers de werkelijke boosdoener: ze troffen DNa aan van malariaparasieten, en nader onderzoek bracht aan het licht dat de koning besmet was met de dodelijke malariavariant Malaria tropica.

De laatste uren van Toetanchamon waren een lijdensweg. Hevige rillingen en hoge koorts speelden de koning waarschijnlijk parten. Een combinatie van malaria, een verzwakte afweer en een gecompliceerde botbreuk was verantwoordelijk voor de langzame en pijnlijke dood van de beroemdste farao uit de geschiedenis.

Lees meer over Toetanchamon

In het Historia-artikel over Toetanchamon kun je nog veel meer lezen over de theorieën rond de dood van de kindkoning. We leggen uit waarom het graf onaangetast was toen Howard Carter het ontdekte, en presenteren een nieuwe theorie over de identiteit van de jonge farao.

Download het artikel hier.

Bekijk ook ...