Doctors Nitrous oxide
Doctors Nitrous oxide

De eerste proeven met lachgas en ether werden door veel nieuwsgierige artsen bijgewoond.

Geschiedenis van de verdoving: van bilzekruid tot opium

Al sinds pijn in de steentijd met een extract van bilzekruid werd bestreden, zijn we op zoek naar de ultieme verdoving. Opium, cocabladeren, alruin, methadon en andere stoffen zijn de revue gepasseerd.

29 maart 2016 door [email protected]

Opium, wilgenbast en cocabladeren

Voordat artsen hun patiënten gingen verdoven, was het niet ongebruikelijk dat die de operatiekammer gillend verlieten. Om de hevigste pijn te verzachten, probeert de mens zichzelf al duizenden jaren te verdoven met allerlei natuurlijke middelen.

Een paar hoogtepunten in chronologische volgorde:

Bilzekruid

  • Wanneer: Steentijd
  • Hoe: Een extract van deze onwelriekende plant werd als pijnstiller en kalmerend middel gebruikt van de steentijd tot midden 20e eeuw. De plant werd op gloeiende kooltjes gelegd, en de rook verzachtte de pijn. 

Opium

  • Wanneer: 3400 v.Chr. 
  • Hoe: Duizenden jaren lang was opium de enige effectieve pijnstiller die de mens kende. Het plantenextract werd al in de tijd van de Soemeriërs in het 4e millennium v.Chr. gebruikt. De stof maakt je loom en is zeer verslavend.

Wilgenbast

  • Wanneer: 400 v. Chr.
  • Hoe: De Griekse arts Hippocrates schreef poeder van wilgenbast voor als middel tegen koorts en pijn. In de 19e eeuw werd een pijnstillend extract uit wilgenbast gewonnen, verdund en gestabiliseerd, en daaruit ontstond in 1899 het geneesmiddel Aspirine.

Alruin

  • Wanneer: 50 n.Chr.
  • Hoe: De Griekse arts en botanicus Dioscorides beval aan om de wortel van deze hallucinogene plant in wijn te koken. Het kooksel diende als pijnstiller. Alruin werd gebruikt na een behandeling met een mes of een brandmerking. 

Cocabladeren

  • Wanneer: ca. 15e eeuw
  • Hoe: Zuid-Amerikaanse indianen kennen de cocaplant als verdovend middel sinds de tijd van de Inca's. Voor operaties maakten ze een concentraat van de bladeren, dat de patiënt verdoofde. Het kauwen van cocabladeren gaf een plaatselijke verdoving. De bladeren bevatten 1% cocaïne en hebben een licht stimulerende werking. 

Morfine

  • Wanneer: 1804
  • Hoe: Morfine werd in 1804 voor het eerst in pure vorm uit opium gewonnen door een Duitse apotheker. De stof sloeg snel aan als pijnstiller, bijvoorbeeld tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog van 1861 tot 1865. Meer dan 400.000 troepen kregen de ‘soldatenziekte’: ze raakten verslaafd aan morfine. Toen rond 1850 de injectiespuit werd uitgevonden, kon de verslavende stof rechtstreeks onder de huid worden gespoten.

Lachgas

Ether

  • 1846 - Lees meer over ether

Chloroform

  • Wanneer: 1847

  • Hoe: Een Schotse arts paste chloroform toe om barenspijn te verzachten. Dat werd sommige patiënten echter fataal.

Methadon

  • Wanneer: 1937

  • Hoe: Duitse scheikundigen maakten de stof Hoechst 10820 (methadon) bij gebrek aan morfine. 

Narcose

  • Wanneer: 1972

  • Hoe: Patiënten konden nu de stoffen enfluraan en isofluraan inhaleren. Deze gaven voor het eerst een volledige, veilige verdoving.

Bekijk ook ...