De voorloper van de mimeograaf was een elektrische pen voor het kopiëren van handgeschreven teksten. Een tatoeëerder zag er brood in.

© Granger/Polfoto

Mislukte projecten leverden belangrijke uitvindingen op

Springstof als levenselixer, lsd als pijnstiller en ontbijtgranen als antimasturbatiemiddel. Er zijn allerlei producten op de markt die hun bestaan begonnen als een mislukt project in de werkplaats van een uitvinder.

29 april 2016 door Andreas Ebbesen Jensen

Elektrische pen schreef op huid

De beroemde Amerikaanse uitvinder Thomas Alva Edison had nooit kunnen bevroeden welke wending zijn uitvinding zou nemen toen hij in 1876 zijn elektrische pen patenteerde. De pen was bedoeld als hulpmiddel voor het kopiëren van handgeschreven teksten.

De New Yorker Samuel O’Reilly zag echter heel andere mogelijkheden voor Edisons uitvinding. O’Reilly, een bekende, ondernemende tatoeëerder, kwam langs een winkel die Edisons pen verkocht en woonde een demonstratie bij. 

Die bracht hem op een idee, en zodoende vroeg hij in 1891 octrooi aan voor ’s werelds eerste elektrische tatoeëermachine – op basis van de technologie van de elektrische pen.

De nieuwe machine bracht een revolutie teweeg in de tatoeagebranche en verving binnen korte tijd de oude, traditionele methoden, waarbij een tatoeage werd gezet door handmatig inkt in de huid te krassen en prikken.

Vaginale zeep prikte te erg

Lysol is licht ontvlambaar en irriteert de huid, zo staat op de fles.

© Shutterstock

Wat doet een producent als de overheid zijn ‘medicinale’ intieme zeep verbiedt, die al 30 jaar is gemarket als het middel dat het seksleven van vrouwen redt? 

Lysol wist het wel. In plaats van de naam te veranderen bracht de firma het product nu aan de man als een schoonmaakmiddel met een sterk desinfecterende werking. 

Het hoofdingrediënt van Lysol is dan ook een desinfectiemiddel, dat van oorsprong werd gebruikt ter bestrijding van cholera.

Studentengrap leidde tot vliegend speeltje

Eind 19e eeuw kregen enkele studenten een leuk idee. De ronde taartvormen die Frisbie Pie Company gebruikte, bleken perfect om mee te gooien, en al snel vlogen de zilverkleurige bakvormen overal door de lucht.

In 1957 bracht de speelgoedfabrikant Wham-O het vliegende speeltje opnieuw op de markt onder de naam ‘Frisbee’, nadat de directeur van Wham-O het verhaal had gehoord over de vliegende taartvormen op de Amerikaanse universiteiten.

Boetseerklei redde bedrijf

De tapijtreiniger van Kutols liep bedroevend slecht. Maar toen ontdekte de firma dat kinderen het product gebruikten om mee te spelen. Dat was de redding. Voortaan verkocht Kutols de tapijtreiniger als ... boetseerklei.

Overgekookte pap leidde tot succesvolle ontbijtgranen

Volgens de strenggelovige gebroeders Kellogg was masturbatie een zware zonde. En het was hun overtuiging dat eenvoudig, gezond voedsel de seksuele driften zou doen verdwijnen. 

Daarom verbeterden ze voortdurend hun vegetarische ontbijt. Zo haalden ze gekookt tarwedeeg door een wals om dunne plakken tarwe te krijgen. Op een dag in 1894 kookte de tarwe over, en toen de broers het deeg platrolden, ontstonden er vlokken.

De jongste broer ontwikkelde de vlokken verder door maïskorrels te koken met mout, zout en suiker. Zo maakte hij de cornflakes die we nu kennen.

Pijnstiller veroverde de wereld

De uiterst geheime formule van Coca-Cola bevat minimaal zes verschillende oliën.

© Shutterstock

De apotheker John Stith Pemberton was in zijn primitieve laboratorium in Atlanta, Georgia dag en nacht bezig om een medicijn te ontwikkelen dat tegen allerlei kwalen zou werken.

De grote doorbraak kwam in 1885, toen Pemberton een aantal geheime ingrediënten, bekend als merchandise 7X, vermengde in een messingketel. De ingrediënten vormden een lekkere siroop, die ernstige hoofdpijn moest laten verdwijnen. 

Om de verkoop te stimuleren vroeg Pemberton een jaar later de apotheek Jacobs’ Pharmacy of deze zijn nieuwe drankje wilde distribueren. 

Deze apotheek had een frisdrankmachine en besefte al snel dat het medicijn gemakkelijker te drinken zou zijn als er wat koolzuur aan werd toegevoegd. Daarmee was de weg gebaand voor de Coca-Cola zoals we die nu kennen.

In 1886 verkocht Jacobs’ Pharmacy 13 glazen Coca-Cola per dag. Tegenwoordig is het het breedst gedistribueerde product ter wereld.

Vizierverbeteraar werd superlijm

Harry Coover experimenteerde in de Tweede Wereldoorlog met vloeibaar acryl om het vizier van het geweer van de soldaten te verbeteren. Helaas had het goedje niet het gewenste effect, en Coover legde het aan de kant.

Pas in 1951 zag hij in wat het potentieel was van de kleverige massa. Nadat Coover er twee cameralenzen mee aan elkaar had gelijmd, vroeg hij aan twee technici de lenzen weer van elkaar te scheiden.

Dat bleek onmogelijk. In de jaren daarop verbeterde Coover zijn formule, en in 1958 kwam superlijm op de markt in de Verenigde Staten.

Vochtwerende tape plakt alles vast

Ducttape werd in 1942 ontwikkeld voor het Amerikaanse leger. De opdracht was om sterk plakband te maken om munitiekisten te verzegelen zodat er geen vocht in kon dringen.

Al snel bleek dat de uitvinding voor nog veel meer doeleinden te gebruiken was – zoals reparatie van wapens, vliegtuigen en voertuigen.

Spiraal was legermateriaal

De buurkinderen van James testten de Slinky als eersten.

© PDX Retro

Oorspronkelijk was de spiraalveer bestemd om kwetsbare instrumenten in Amerikaanse oorlogsschepen in de Tweede Wereldoorlog te beschermen. 

Maar toen ingenieur Richard James de veer van zijn werktafel liet vallen, kreeg hij een idee: hij zou zijn uitvinding omvormen tot een stuk speelgoed. In 1947 was de Slinky het populairste speelgoed van het land en kon James miljoenen bijschrijven op zijn rekening.

Scheikundige zag het licht – in bonte kleuren

Eigenlijk was de Zwitserse scheikundige Albert Hofmann op zoek naar een middel tegen migraine. Maar wat hij uitvond, was een stof waardoor mensen een explosie van kleuren en vormen gingen zien. 

Hofmann was de maker van de hallucinogene drug lsd, die de bonte jaren 1960 nog kleurrijker maakte. Hij synthetiseerde lsd al in 1938, maar de stof werkte niet zoals Hofmann het had bedoeld en belandde daarom op de plank tot 1943, toen de scheikundige de mislukte pijnstiller per ongeluk innam.

‘Ik zag een onafgebroken stroom van fantastische beelden met bijzondere vormen en een caleidoscopisch kleurenspel,’ vertelde Hofmann later over ’s werelds eerste lsd-trip. 

Op den duur werden de hallucinaties zo hevig dat hij dacht dat hij werd bezeten door een demon en dat Albert Einstein met een keukenmes achter hem aanzat. Desondanks noemde Hofmann de ervaring naderhand een ‘medicijn voor de ziel’.'

Hij was ervan overtuigd dat lsd een gunstig effect kon hebben als onderdeel van psychoanalyse.

Microgolven werden van iedereen

In 1945 werkte de ingenieur Percy Spencer voor het Amerikaanse elektronicabedrijf Raytheon, dat opdrachten deed voor Defensie. De firma maakte voor radarinstallaties buizen die microgolven uitzonden met een frequentie van 2,5 gigahertz.

Toen Percy Spencer op een dag langs zo’n buis liep, merkte hij dat de chocoladereep in zijn zak begon te smelten. Zijn nieuwsgierigheid werd meteen gewekt, en hij realiseerde zich dat water, vet en koolhydraten reageren op microgolven met frequenties rond de 2,5 gigahertz.

Hij sloeg aan het experimenteren tot hij overtuigd was van het verband. Dat had tot gevolg dat Raytheon de eerste magnetron ontwikkelde en er octrooi op aanvroeg. 

Het model RadaRange was watergekoeld, woog 340 kilo, was 1,7 meter hoog en werd in het begin alleen gebruikt in keukens van restaurants en instellingen.

Mislukt experiment werd redding voor de man

Viagra kan ook bijdragen aan de genezing van prostaatkanker.

© Shutterstock

Sinds 1998 verricht de kleine, blauwe erectiepil Viagra al wonderen in de slaapkamer. Het was oorspronkelijk helemaal niet de bedoeling dat de uitvinding zou worden gebruikt om impotente mannen op weg te helpen. 

De fabrikant die de pil ontwikkelde, Pfizer, was op zoek naar een middel tegen hoge bloeddruk. Hoewel de klinische tests van Pfizer mislukten, ontdekte het bedrijf wel dat het medicijn bij mannen de erectie stimuleerde.

Daarom werd Viagra in 1996 gepatenteerd als middel tegen erectieproblemen, en twee jaar later werd het onder die noemer op de markt gebracht.

Tegenwoordig is de erectiepil goed voor een omzet van 1,6 miljard euro per jaar.

Van atoombom naar fietsketting

In 1953 ontwikkelde de uitvinder Norm Larsen een stof die kon voorkomen dat atoombommen gingen roesten. 

Na 40 proeven was WD-40 een feit. In het begin was het antiroestmiddel voorbehouden aan de Amerikaanse wapenen ruimtevaartindustrie, maar in 1958 kwam het in de winkel. Nu wordt de spray bijvoorbeeld gebruikt tegen knarsende fietskettingen.

Dodelijk drankje werd buskruit

Buskruit werd oorspronkelijk uitgevonden als levenselixer. Maar het mengsel ontplofte letterlijk in het gezicht van de Chinese alchemisten rond 850 n.Chr. De dodelijke uitvinding wekte uiteraard de interesse van het Chinese leger.

In 1160 produceerden de Chinezen wel 3,2 miljoen explosieve wapens per jaar.

Vergissing liet het hart langer kloppen

Wilson Greatbatch werkte in 1956 aan een apparaat om de hartslag te registreren. Maar toen hij per ongeluk de verkeerde elektrische component installeerde, bracht de pacemaker elektrische impulsen voort in plaats van ze op te nemen. 

Volgens Greatbatch zelf staarde hij ‘wantrouwig naar de uitvinding’ tot hij besefte dat hij een manier had gevonden om de hartslag te stimuleren. Twee jaar lang zwoegde de Amerikaanse uitvinder om zijn baanbrekende apparaat zo klein mogelijk te maken, en in 1960 werd de pacemaker voor het eerst geïmplanteerd bij een mens. 

De 77-jarige man die de pacemaker kreeg, leefde nog 18 maanden. Nu verlengt de elektronische pacemaker het leven van talrijke mensen wereldwijd.

Bekijk ook ...