Bamboe: China’s geheime bouwsteen

Hangbruggen, schepen en gasleidingen. Duizenden jaren konden de Chinezen dankzij bamboe bouwen wat ze maar wilden – het keizerrijk beschikte over technologie waar Europa alleen maar van kon dromen.

Chinezen sloegen steentijd over

Er zijn in China nauwelijks prehistorische stenen werktuigen gevonden. Een aantal onderzoekers ontwikkelde daarom de theorie dat de Chinezen in de prehistorie werktuigen en wapens van bamboe maakten in plaats van steen.

In 2008 probeerde de antropoloog Metin I. Eren gereedschap van bamboe te maken om de theorie te testen. Op die manier wilde hij aantonen dat de prehistorische mens zonder problemen steen kon vervangen door bamboe.

De conclusie van het onderzoek was dat zelfs onervaren ambachtslieden scherpe bamboemessen konden maken. Binnen vijf uur maakten de onderzoekers 20 stevige messen van bamboe, die
gemakkelijk door vlees of bot sneden. Daarnaast maakten ze in slechts 30 minuten een bamboespeer waarmee grote dieren konden worden gevloerd.

Met bamboezeilen naar Amerika

Als adviseur van de Chinese keizer kreeg admiraal Zheng He begin 15e eeuw de opdracht er per schip op uit te trekken om de roem van de Ming-keizer in de rest van de wereld uit te dragen. En zo ondernam Zheng He tussen 1405 en 1433 zeven grote expedities naar vrijwel elke denkbare plek in de bekende wereld. Sommige historici denken zelfs dat de Chinese admiraal in 1421 naar Amerika voer – 71 jaar eerder dan Christoffel Columbus.

De vloot van Zheng He bestond uit zo’n 250 schepen, voor een groot deel gebouwd van bamboe. De masten en zeilen waren bijvoorbeeld allemaal van de sterke plant gemaakt.

De belangrijkste vaartuigen op de lange reizen waren de jonken. De zeilen van dit schip bestonden – anders dan de linnen zeilen van Europese zeewaardige schepen – uit matten die aan elkaar waren gevlochten tot een groot zeil.

De Chinese zeilen hadden een aantal grote voordelen ten opzichte van de Europese. Ten eerste was er veel minder mankracht nodig om de bamboezeilen te hijsen of te strijken. Doorgaans rolde het zeil zich vanzelf op als de bemanning aan een touw trok.

Daarnaast kon een schip met zeilen van bamboe preciezer worden bestuurd, doordat de gevlochten bamboezeilen sterker en flexibeler waren dan linnen.

De onderverdeling van het zeil maakte het leven van de zeelieden een stuk makkelijker. Anders dan linnen zeilen scheurden bamboezeilen bij slecht weer zelden. Gingen ze toch stuk, dan kon de bemanning probleemloos en snel die delen van het zeil vervangen die gescheurd of versleten waren.

Lees meer over bamboe

In Historia 5/2013 kun je nog veel meer lezen over bamboe in China. Download het pdf-artikel met de knop hieronder.

Bekijk ook ...