Opgeknoopt bij een benzinepomp

Italië sloot tijdens Mussolini’s hechtenis op 8 september 1943 een wapenstilstand en liep over naar de geallieerden.

Tot dan hadden de Duitsers hemel en aarde bewogen om Mussolini op te sporen, omdat ze hem aan het hoofd wilden stellen van een bufferstaat in Noordwest-Italië. Heinrich Himmler raadpleegde zelfs een sterrenwichelaar om Il Duce te vinden. Ten slotte lukte dat en werd Mussolini op 12 september 1943 in een bijzonder stoutmoedige commando-operatie bevrijd.

Mocht Mussolini gehoopt hebben zijn vroegere grootheid als leider van het door de Duitsers bezette Noord- en Midden-Italië te herwinnen, de zogenoemde republiek van Salò, dan werd hij lelijk teleurgesteld. Hij was slechts een stroman van de Duitsers, in zijn eigen woorden ‘een burgemeester die in drijfzand probeert rechtop te staan’.

Wel wreekte hij zich op zijn schoonzoon, de oud-minister van buitenlandse zaken Galeazzo Ciano, die getrouwd was met dochter Edda en een van de drijvende krachten was achter Mussolini’s afzetting en arrestatie in juli. Ciano werd in september opgepakt en als landverrader terechtgesteld.

Vanuit zijn residentie in het dorp Gargnano aan het Gardameer, waar ook zijn minnares Clara Petacci was, beval Mussolini alle Italianen die de wapens opnamen tegen de Duitsers, te doden. Voor elke dode fascist of nazi moesten minstens 10 antifascisten tegen de muur, luidde de instructie. Maar de dood zou hem zelf ook niet sparen.

Begin 1945 was Italië grotendeels bevrijd, en in de laatste oorlogsdagen probeerde Mussolini met een Duits transport op de terugtocht te vluchten. Op 27 april 1945 hielden Italiaanse partizanen het konvooi aan. Ze vonden Mussolini onder een deken in een vrachtwagen, met twee doorgeladen wapens stevig tegen zich aangedrukt.

Willoos liet Mussolini zich arresteren en afvoeren naar het gemeentehuis van het dorp Dongo, waar hij de volgende ochtend weer werd herenigd met Clara Petacci. Dezelfde dag nog werd het paar door een inderhaast opgerichte rechtbank tot de kogel veroordeeld. Het vonnis werd om 16.10 uur voltrokken. Benito Mussolini stierf zonder waardigheid. Hij stond niet, keek niet naar het peloton maar werd in de rug geschoten terwijl hij schrijlings op een stoel zat.

Nog diezelfde nacht werden de twee lijken in de laadbak van een vrachtwagen naar het Loretoplein in Milaan gebracht. ’s Morgens vroeg, op 29 april, werden ze op de markt gedumpt. De inwoners van de stad dromden al snel samen om afscheid van de gehate Duce te nemen. Met stokken of blote vuisten ranselden ze op zijn lijk, en trapten, spogen en plasten er zelfs op.

Als laatste vernedering werden hij en Clara Petacci opgeknoopt, met de hoofden omlaag, aan het afdak van een tankstation. Uitgerekend in de stad waar Benito Mussolini aan zijn klim naar de macht begon, hing zijn geschonden lijk nu tot spot en hoon te kijk.

• Vorige Pagina 5 van 5