Herman Lamm liet niets aan het toeval over. Voordat de ‘baron’ en zijn bende toesloegen, werd alles minutieus voorbereid en geoefend.

Godfather van de bankroof: Laatste kraak loopt mis

Historici noemen Herman Lamm de vader van de moderne bankroof. Hij haalde Amerikaanse banken leeg bij berovingen die tot in detail waren voorbereid. Maar de laatste kraak ging mis.

5 april 2016 door Boris Koll

Vier mannen stappen uit de zwarte Buick die zojuist bij de Citizens State Bank is gestopt. Het is snijdend koud in Clinton, Indiana op deze 16e december 1930.

Ogenschijnlijk zijn de vier mannen keurige zakenlieden. Schijn bedriegt echter: in hun jaszakken zitten pistolen verborgen. De vier behoren namelijk tot de bende van ‘baron’ Lamm, en ze zijn hier om de bank een heleboel dollars lichter te maken.

Het is iets over negen in de ochtend, een tijdstip dat zorgvuldig is gekozen. De bank is een half uur open, dus het personeel heeft genoeg tijd gehad om de contanten van de nachtkluis over te brengen naar de minder veilige brandkast in de lobby en naar de loketten. Het geld ligt in feite voor het oprapen.

Lamm en zijn mannen betreden de bank tegelijkertijd via de hoofdingang en de achterdeur. Eenmaal binnen neemt de baron de situatie eerst rustig in zich op. Er zijn vijf bankbedienden en één klant aanwezig.

Geen van hen slaat acht op de vier nieuwelingen, tot Lamm zijn revolver trekt en roept: ‘Dit is een overval! Iedereen op de grond!’ 

Dan gaat het snel. De zes aanwezigen worden met behulp van de vuurwapens in bedwang gehouden. Lamm checkt de hoofdkluis, maar die blijkt te zijn voorzien van een tijdslot, zodat het bankpersoneel hem niet zomaar open kan maken.

Dan dwingt Lamm een bankmedewerker om de brandkast bij de loketten te openen. Hij propt al het geld dat hij kan vinden in een tas. De buit is 15.567 dollar, omgerekend naar nu
ongeveer 134.000 euro.

Er komen twee nieuwe klanten binnen. Dat is geen probleem – ze worden opgevangen bij de deur en bij de anderen gezet. Alles gaat volgens plan, net als altijd. Na exact vijf minuten komen de overvallers weer naar buiten en stappen ze in de wachtende auto. Het lijkt de zoveelste geslaagde bankroof van de bende. Maar dan loopt alles in het honderd.

Herman Lamm was een mysterie

Herman Karl Lamm was een van de meest veelbesproken bankrovers van de jaren 1920 – en een mysterie. Het schijnt dat hij een voormalige Pruisische soldaat was, die vóór de Eerste Wereldoorlog naar de VS emigreerde en zijn militaire training gebruikte om perfecte bankovervallen te plannen.

Als gangster kreeg Lamm de bijnaam ‘baron’, maar blauw bloed had hij niet. Volgens documenten uit 1917 van zijn militaire keuring in Amerika werd hij op 19 april 1890 geboren in het Duitse Kassel, was hij Amerikaans staatsburger en woonde hij in Colton, Utah.

Hij was arbeider van beroep en had hartklachten. Door zijn zwakke gezondheid en zijn afkomst werd hij niet opgeroepen toen de VS datzelfde jaar betrokken raakten bij de Eerste Wereldoorlog.

Lamm had toen al een strafblad, al wordt daarover niets vermeld. In 1914 werd hij in San Francisco gearresteerd op verdenking van beroving, maar niet veroordeeld. Wel zat hij in 1916 en 1917 in de Utah State Prison voor diefstal.

Dat was de enige keer dat hij vastzat, ondanks nog vier arrestaties voor berovingen. Die vielen echter niet te bewijzen.

Bende van Lamm vermoordt agent

Gaandeweg ontwikkelde Lamm zich van kruimeldief tot bendeleider, maar altijd wist hij buiten schot te blijven.

Pas na afloop van zijn criminele carrière is hij aangewezen als het vermoedelijke brein achter 10 à 20 bankberovingen met een totale buit van meer dan een miljoen dollar – zo’n 8 miljoen euro omgerekend naar huidige maatstaven.

Hoewel Lamm geen masker droeg, werd hij nooit herkend of gearresteerd. Hij meende dat een anoniem uiterlijk hem beter wapende tegen herkenning dan opvallende vermommingen.

Pas na een aantal berovingen in 1927 wezen ooggetuigen Lamm en enkele van zijn bendeleden aan als de daders. Bij een van die overvallen, in Lafayette, Indiana op 1 november 1927, schoot de bende van Lamm een politieagent dood.

Toen de overvallers de bank binnenkwamen, drukte een medewerker op de alarmknop. Binnen de kortste keren meldde de sterke arm der wet zich in de persoon van politie-inspecteur Charles Arman.

Hij was gewapend, maar alleen; misschien dacht hij dat het vals alarm was. Bij zijn binnenkomst herkenden de gangsters hem onmiddellijk als politieman, ook al was hij in burger.

‘We weten wie je bent!’ riep een van de overvallers, die bij een balie de kassa aan het legen was. Hij greep zijn automatische pistool en haalde de trekker over.

Arman trok zijn revolver en schoot hem leeg. Hij wist zelfs het lege wapen nog naar de overvaller te gooien voor hij zelf dodelijk getroffen neerviel.

Ook zijn tegenstander was meermalen geraakt. Hoewel hun kameraad dodelijk gewond was, nam de Lamm-bende hem mee in de vluchtauto. De politie in Indiana zette haar beste mensen op de zaak, maar vond de overvallers niet.

In de drie jaar na het vuurgevecht in Lafayette kon geen enkele overval met Lamm in verband worden gebracht. Mogelijk hield hij zich gedeisd, of koos hij locaties verder van Indiana.

Maar op 3 september 1930 wandelde hij rustig de Farmers State Bank in Frankfort binnen, op slechts 40 kilometer van Lafayette.

Luttele minuten later stond de bende weer buiten – 125.000 dollar of omgerekend naar nu 1,2 miljoen euro rijker. Het was de grootste buit in de geschiedenis van Indiana.

Lamm gebruikte regelmatig gangsters van de zwaarbewapende Birger-bende. De mannen van Charles Birger smokkelden drank in het Middenwesten.

© Getty/All Over

De laatste overval

Na dit ongekende succes had Lamm het er even van kunnen nemen. Maar dat deed hij niet, want de volgende overval was al vakkundig uitgestippeld.

En zo kwam Lamm 13 dagen later aan in de plaats Clinton voor wat zijn laatste klus moest worden. Behalve de 41-jarige leider telde het team zijn trouwe vriend G.W. ‘Dad’ Landy, van 71 jaar, ‘Oklahoma Jack’ Clark, Walter Dietrich en chauffeur E.H. Hunter, die als voormalig dranksmokkelaar ervaring had met ontsnappen aan de politie.

Binnen in de bank liep alles gesmeerd – ook toen verzekeringsagent Henry Call binnenkwam en werd gesommeerd om te gaan liggen. Toch zette dat een kettingreactie van onvoorziene gebeurtenissen in gang die de planning van Lamm volkomen in de war schopte.

Call was een man van gewoonten. Elke ochtend ging hij op dezelfde tijd naar de bank met een bedrag en zijn bankboekje, die hij beide achterliet bij de kassier. Dan vertrok hij weer, ging langs het postkantoor en kwam dan terug voor het bankboekje.

Elke ochtend dezelfde routine. En elke ochtend stak hij zijn hand op naar Ed Vansickle, wiens kapsalon op de route lag. Maar op de morgen van 16 december kwam Call niet zoals gewoonlijk de bank uit. Vansickle rook direct onraad. Hij pakte zijn hagelgeweer, laadde beide lopen en begaf zich naar de bank.

Net op dat moment kwamen Lamm en zijn bende naar buiten. Hun wapens waren niet zichtbaar, en ze stapten rustig in de Buick die voor de bank te wachten stond. Vansickle aarzelde.

Hunter startte de auto en draaide de auto de weg op, toen hij opeens midden op straat een man met een dubbelloops hagelgeweer zag staan.

Als de bliksem maakte Hunter een U-bocht. Bij de onverwachte manoeuvre raakte hij iets, de stoeprand misschien, en er klonk een knal. Een klapband.

‘Bankrovers! Bankrovers!’ Vansickle twijfelde niet langer. Hij richtte zijn geweer en vuurde, maar er gebeurde niets. In de opwinding was hij vergeten de veiligheidspal om te zetten.

Voordat hij de fout had kunnen herstellen, was de vluchtauto al verdwenen – een walm van verbrand rubber achterlatend.

Een opeenstapeling van pech

Zodra de rovers weg waren, sloeg het bankpersoneel alarm. Twee agenten zetten de achtervolging in. Ze hadden Hunter en zijn Buick nooit kunnen inhalen als de auto geen lekke band had gekregen.

De bende was even ten noorden van Clinton de band aan het verwisselen toen de politieauto opdook. Een van de mannen stond met een machinepistool op de uitkijk en opende meteen het vuur. Voordat de dienders konden reageren, had een van hen al een schampschot te pakken.

De beide agenten sprongen de patrouillewagen uit en begonnen terug te schieten. Intussen was Hunter klaar met de reserveband en kon de vlucht worden voortgezet.

Geen van de vijf mannen was gewond geraakt, alleen Dietrichs kapsel had wat schade opgelopen. Maar er lag nog meer pech op de loer.

Want na slechts een kilometer klapte de reserveband ook, misschien omdat hij te oud was. Vloekend moest Lamm de auto opgeven. Net op dat moment kwam een andere auto hen tegemoet – een iets ouder model Buick.

De mannen hielden hem tegen, dwongen de 71-jarige chauffeur Jediah Frist uit te stappen, stopten hem 500 dollar toe en gingen er in zijn auto vandoor. Het lot was Lamm niet gunstig gezind die dag. Wat Hunter ook probeerde, de auto wilde niet harder dan 55 kilometer per uur.

De oorzaak bleek een blok te zijn onder het gaspedaal. Omdat de oude Frist een gevaar op de weg was, had zijn zoon ervoor gezorgd dat het pedaal niet helemaal kon worden ingedrukt.

Met een slakkengangetje ging het richting de grens met Illinois – en daar dook de politie van Clinton weer op. Slechts kogels hielden de achtervolgers op afstand.

De telefooncentrale van Clinton had intussen alle sheriffs in de wijde omtrek gealarmeerd. Overal sprongen agenten in de auto, en veel strijdlustige burgers volgden hun voorbeeld.

Een van hen was de ex-hulpsheriff Joe Walker. Met een paar vrienden en een flink arsenaal aan handwapens ging hij op pad.

Een Ford A Coupe uit 1930 was Lamms laatste ontsnappingsmogelijkheid. Maar toen was de benzine op. En onderweg was er al een kogel door de achterruit gegaan.

© Indiana Historical Society

Twee overvallers kiezen de dood

Joe Walkers patrouille kreeg Lamm en zijn bende in het oog toen ze weer van auto wisselden. De bende had een oude truck gedwongen te stoppen, een Chevrolet waarvan de eigenaar juist de weg op was gegaan om de politie te helpen bij de klopjacht.

De overvallers wilden net instappen toen Walker arriveerde. Even stonden de twee groepen elkaar aan te staren. Toen liep de ex-hulpsheriff met getrokken pistool naar voren en
beval Lamm en zijn mannen zich over te geven. Het antwoord was een regen van kogels, en Walker viel neer.

‘Geef ze de volle laag, jongens! Ik ben geraakt!’ riep hij. Walker was ten dode opgeschreven met een kogel in zijn lever en zijn onderbuik.

Zelf had hij Hunter, Lamms chauffeur, geraakt. De overvallers hielpen hun gewonde maat in de truck en scheurden weg, met een lange stoet auto’s achter zich aan.

Niemand lette erop dat ze inmiddels in Illinois waren, waar de politie van Indiana geen jurisdictie had. Maar veel van de achtervolgers waren burgers, en die kon dat geen zier schelen.

Terwijl het aantal belagers opliep tot 200 gewapende burgers, pakte de bende weer een andere auto. Deze keer was het een gloednieuwe Ford A uit 1930. Met de krachtige motor van deze auto hadden ze een kans om te ontsnappen – als de tank niet bijna leeg was geweest. Wanhopig liet Lamm de wagen het erf van een naburige boerderij opdraaien.

‘We moeten je auto hebben!’ riep Lamm naar de boer Leo Moody, die net over het erf liep.

‘Ik vrees dat u pech hebt ...’ begon Moody. Zijn vrouw was ermee weg.

‘En snel een beetje!’ onderbraken ze hem dreigend. Moody aarzelde. Toen zei hij dat de auto in de schuur stond en dat hij binnen de sleutel zou gaan halen.

Even later kwam Moody terug – niet met sleutels maar met een jachtgeweer. Net toen hij het vuur opende, kwam ook het legertje achtervolgers het erf op. Lamm beval zijn bende zich te verspreiden en over de akkers te vluchten.

Toen de bendeleider een maïsveld bereikt had, bleef hij staan. Zo meteen zouden zijn belagers een ketting vormen en hem insluiten.

Lamm had weinig zin om zijn halve leven in de gevangenis te zitten of aan de galg te eindigen. Kalm knoopte hij zijn overhemd open. Toen zette hij zijn revolver tegen zijn borst en haalde de trekker over.

‘Dad’ Landy koos dezelfde uitweg, terwijl Dietrich, Clark en Hunter zich vrijwillig overgaven. Clark werd bijna gelyncht, en de chauffeur stierf twee dagen later aan zijn schotwond.

De bende van Lamm was niet meer – de bankrover met zijn slimme methoden had verloren van een reeks tegenslagen die hij in zijn plan niet had voorzien.

Bekijk ook ...