Vader en zoon werden geëxecuteerd

In Auschwitz kreeg Mengele de kans alle experimenten te doen die hij wilde – zolang ze op de rassenleer van het nazisme waren gebaseerd. Voor zijn collega’s in Auschwitz hield Mengele graag lange lezingen over zijn nieuwste resultaten.

Ooit ontdekte hij onder de gevangenen een gebochelde vader en zijn misvormde zoon. Hij moest en zou die ‘exemplaren’ nader onderzoeken en gaf opdracht hen meteen te executeren. Hun lichamen werden naar zijn laboratorium gebracht, waar ze eerst werden gekookt, zodat hun huid en vlees makkelijker konden worden verwijderd. Daarna werden ze in een bad met petroleum gelegd, zodat de botten wit en geurloos werden.

Vervolgens haalde hij zijn collega’s erbij. Aangevoerd door Mengele liepen de zwartgeklede SS-officieren om de skeletten heen; zelf legde Mengele omstandig de betekenis van dit experiment uit. Hij wees en hij beschreef, terwijl de andere SS-officieren eerbiedig luisterden en soms instemmend knikten bij deze ‘wetenschappelijke’ uitleg.

Gevangene Alex Dekel, een Roemeense jood, was er getuige van dat Mengele uit naam van de wetenschap zijn ‘patiënten’ zonder verdoving in onder andere de buik en in het hart opereerde. ‘Niemand stelde ooit een vraag – waarom stierf deze gevangene? Waarom deze? Patiënten stelden niets voor. Dus ging hij verder met zich profileren uit naam van de wetenschap, maar in werkelijkheid was het grootheidswaanzin,’ schreef Dekel later in zijn memoires.

Kindgevangenen levend verbrand

In zijn tijd in Auschwitz probeerde Mengele een indruk van koele afstandelijkheid tot zijn gruwelijke experimenten te bewaren – hij was geen beul maar onderzoeker. Deze indruk werd benadrukt doordat hij altijd onberispelijk gekleed was en zich bij sociale gebeurtenissen graag op de achtergrond hield.

Maar nu en dan scheurde Mengeles masker en kwam het beest dat eronder verborgen zat tevoorschijn. Kamparts Gisella Perl zag hoe Mengele zijn woede koelde op een vrouwelijke gevangene die had geprobeerd om te vluchten: ‘Hij greep haar bij de nek en bleef haar in het gezicht slaan tot het één bloederige massa was. Hij sloeg haar continu tegen haar hoofd en schreeuwde: “Je wilt vluchten, hè? Je kunt niet meer vluchten. Je zult branden, net als alle anderen. Sterf, jij vuile rotjood!” Terwijl ik toekeek verdwenen haar twee mooie, intelligente ogen onder een laag bloed. Haar oren waren weg – misschien had hij ze eraf getrokken. In een paar seconden was haar rechte, scherpe neus een verbrijzelde, bloederige massa geworden.’

Annani Silovitsj Petko, een Russische gevangene, beschreef hoe een groep SS-officieren met Mengele voorop een groot gat liet graven dat met benzine werd gevuld. De brandbare vloeistof werd aangestoken en ongeveer tien vrachtwagens gevuld met kinderen reden achteruit en kieperden hen in het gat. ‘De kinderen gilden; sommigen wisten uit het brandende gat te klauteren. Een officier liep er met een stok omheen en duwde ze weer naar beneden. Höss (de opperbevelhebber in Auschwitz, red.) en Mengele waren aanwezig en gaven de bevelen.’

De vlucht begint

Bij Auschwitz klonken in de herfst van 1944 steeds vaker de sirenes van de luchtafweer. Soms vielen er bommen. Toen het duidelijk werd dat de nederlaag onvermijdelijk was, werd Mengele depressief. Ooggetuigen vertellen dat hij zwijgend in zijn kantoor heen en weer liep, zijn gezicht in zijn handen. Maar de proeven gingen door. In december 1944 liet hij 16 vrouwelijke dwergen uit het kamphospitaal halen en voerde experimenten met hen uit. Slechts vijf van hen hebben het overleefd.

Het Russische leger rukte op en tot slot begreep Mengele dat hij beter weg kon wezen. De laatste in Auschwitz die hem zag was gevangenenarts Martina Puzyna, die was belast met het noteren van alle details over de tweelingen die aan de experimenten van Mengele werden blootgesteld. Op 17 januari 1945 zag ze Mengele voor het laatst:

‘Hij kwam zonder een woord te zeggen mijn kantoor binnen. Hij pakte mijn papieren, deed ze in twee dozen en liet ze naar zijn auto brengen.’

Daarna verdween de Engel des Doods uit Auschwitz.

• Vorige Pagina 3 van 3