Een zeevaarder duikt op uit zee

De geschiedenis van Columbus begint in 1476. De dan 25-jarige Cristoforo Colombo, zoals zijn naam luidde in het Italiaans, had naar eigen zeggen als veertienjarige al besloten dat de zee zijn lotsbestemming was. Volgens de aantekeningen van zijn zoon voer hij onder meer naar IJsland en werd hij later kapitein van een schip dat op koninklijk bevel Tunis aanviel. Wetenschappers hebben echter geen enkel bewijs dat Columbus, voordat hij in 1492 naar Amerika voer, ook maar een rivieraak onder commando had.

In de zomer van 1476 bevond hij zich naar verluidt op een vloot van Genuese schepen die een vracht naar Lissabon vervoerde. Voor de kust van Portugal werd de vloot aangevallen door Franse zeerovers en werd het schip van Columbus tot zinken gebracht. De jonge Columbus klampte zich aan een roeispaan vast en zo bereikte hij de kust. Daar werd hij door de bevolking verzorgd en na een paar dagen reisde hij naar Lissabon.

Portugal was toen Europa’s grootste zeevaartnatie op het gebied van ontdekkingsreizen en Portugese zeevaarders hadden onder andere de kust van West-Afrika grotendeels verkend. In Lissabon wemelde het van de zeelieden die over vreemde landen en volkeren vertelden. Columbus bleef acht jaar in Portugal – in Lissabon en op Madeira. Columbus’ broer Bartolomeus was cartograaf en handelde in Lissabon in zeekaarten; zo kon Columbus zich in de cartografie bekwamen. Al vrij snel veranderde hij zijn naam in het Portugees klinkende Cristóvão Colombo.

Columbus maakte vier expedities over de Atlantische Oceaan. De grootste vertrok in 1493 uit Spanje en bestond uit 17 schepen met 1200 opvarenden.

De landkaart van de Vikingen

In die tijd moet Columbus op het idee zijn gekomen de Atlantische Oceaan over te steken naar Azië. Volgens een van de verhalen ontmoette Columbus op Madeira een gestrande zeeman wiens schip tijdens een storm schuin de Atlantische Oceaan over was geblazen en die terug was gekomen. Columbus verzorgde de stervende man, die hem als dank over het land aan de andere kant van de oceaan vertelde. Het kan ook zijn dat Columbus een kopie van de zogenoemde Vinlandkaart van Noord-Amerika onder ogen kreeg, die 50 jaar daarvoor getekend zou zijn en waar delen van Noord-Amerika op stonden die de Vikingen rond het jaar 1000 hadden verkend. De echtheid van de kaart staat echter nog altijd sterk ter discussie.

Hoe het ook zij, Columbus zocht in geografische boeken steun voor zijn idee en stortte zich ook op schrijvers uit de oudheid. In zijn bibliotheek, die nog steeds bestaat, zijn de meer dan 2000 aantekeningen in de kantlijn van zijn boeken te lezen. Zo schreef hij bij een passage van de filosoof Aristoteles: ‘Tussen het einde van Spanje en het begin van India ligt een kleine zee die in een paar dagen kan worden overgestoken.’

Koning van Portugal wijst idee af

Op basis van de teksten uit de oudheid berekende hij de omtrek van de aarde op 30.192 kilometer – zo’n 10.000 kilometer minder dan in werkelijkheid. Ook berekende hij dat de afstand tussen Europa en Azië ten hoogste 4000 kilometer was. De werkelijke afstand is vijf keer zo groot: 19.600 kilometer.

Columbus werd steeds zekerder van zijn project. Hij had contacten met het Portugese hof; zo ook met twee invloedrijke Joodse lijfartsen van de koning die een goed woordje voor hem deden. In 1484 mocht hij bij de Portugese koning, Johan II, op audiëntie komen.

Columbus vertelde de koning over zijn berekeningen en liet daarbij vallen wat Marco Polo had vermeld over de enorme rijkdommen van Azië – dat kon allemaal van de koning worden als die zijn expeditie maar wilde financieren. Tijdens zijn audiëntie vertelde hij vooral over het eiland Cipangu, het huidige Japan, dat volgens de berekeningen van Columbus het dichtste bij Europa lag. De
koning luisterde, maar was niet onder de indruk.

Misschien omdat de Portugezen India juist via de zuidpunt van Afrika wilden bereiken. Columbus’ tijdgenoot en historicus Barros beschreef later de reactie van de koning: ‘Toen de koning eenmaal inzag dat Cristóvão Colombo hooghartig was, opschepte over zijn talenten en met zo veel fantasie het eiland Cipangu beschreef, had hij weinig vertrouwen meer in hem’.

Columbus had gegokt – en verloren

Bij zijn terugkeer in Spanje in 1493 werd Columbus in het hele land als een held vereerd.

• Vorige Pagina 2 van 4 Volgende