Christendom sprak Romeinen aan

Ondanks de nietsontziende vervolging verspreidde het christendom zich in Rome razendsnel. De keizer en goden spraken veel Romeinen niet meer aan: er ontstond een spiritueel vacuüm. De eenvoudige boodschap en simpele regels van het christendom waren voor de Romeinen aantrekkelijk.

Terwijl de joden complexe regels moesten volgen, ging het in het christendom veel meer om het geloof zelf. En in tegenstelling tot bij mystieke religies zoals de Isis- of Mithra-cultus, die vaak uitsluitend voor de elite of voor soldaten waren bedoeld, werden er in het christendom geen eisen gesteld die met geslacht of status te maken hadden. Ook hoefde niemand ingewikkelde initiatierites te doorstaan.

Het simpele verhaal van de timmermanszoon die aan het kruis stierf en het eeuwige leven beloofde, kreeg steeds meer aanhang. De armen en zwakkeren raakten gefascineerd door een geloof waarvoor de aanhangers zich lieten mishandelen en martelen. De geloofsgemeenschap groeide snel en via het Romeinse wegennet verspreidde het christendom zich algauw over het hele Middellandse Zeegebied.

In 200 leefden er 200.000 christenen in het Romeinse Rijk. Honderd jaar later waren het er ruim 6 miljoen. De beulen van de keizer kwamen mankracht te kort om ze allemaal te martelen, kruisigen of anderszins of vermoorden.

Keizer vocht voor het kruis

B egin 3e eeuw had de boodschap van Christus zoveel volgelingen gekregen, ook in de hogere kringen, dat ze niet meer genegeerd konden worden.

De eerste doorbraak kwam in het jaar 311. Keizer Galerius, voorheen een vastberaden en genadeloze tegenstander van het christendom, zag in dat bloedige vervolging, mishandeling en moord geen zin meer hadden. Op zijn sterfbed besloot de oude keizer christelijke kerken en diensten voortaan wettelijk toe te staan. De christenen moesten echter wel ‘tot hun God bidden voor de veiligheid van ons, onze staat en zichzelf’. Zo hoopte Galerius dat Jezus het keizerrijk een dienst zou bewijzen en een plaats zou innemen tussen de Romeinse goden.

De definitieve doorbraak kwam een paar jaar later, onder Constantijn de Grote. Net als anderen die aanspraak maakten op de troon, zag ook Constantijn in dat de steun van de christenen wel eens bepalend zou kunnen zijn voor zijn succes. Zijn grootste rivaal, Maxentius, had een voorsprong genomen door de christenen niet lang daarvoor toestemming te geven om een nieuwe bisschop in Rome te kiezen.

Constantijn wilde niet achterblijven en naar verluidt kreeg hij de avond voor de beslissende slag tegen Maxentius in een droom opdracht ten strijde te trekken onder de christelijke vlag. Hij liet een kruis schilderen op alle schilden van zijn leger en behaalde tegen alle verwachtingen in een glans­rijke overwinning. Constantijn zelf noemde het een triomf voor Christus.

Sindsdien waren het Romeinse Rijk en het christendom onlosmakelijk met elkaar verbonden. Constantijn breidde het edict van Galerius uit door de vrijheid van godsdienst in te voeren en aan de eeuwenlange vervolging van christenen onmiddellijk een einde te maken. Alle in beslag genomen kerken werden teruggegeven.

Priesters hoefden geen belasting te betalen, christenen kregen hoge functies toegewezen en Constantijn de Grote liet zelf een groot aantal nieuwe kerken bouwen. Bovendien werd de zondag een feestdag en werden kruisigingen in het vervolg verboden.

In het jaar 392 werd het Romeinse Rijk officieel christelijk. Na bijna 400 jaar waren de beulen van Jezus overwonnen.

• Vorige Pagina 3 van 3