17 december: Kerst op 24 december?

In de eerste paar eeuwen na Christus werden de christenen vervolgd. Toen keizer Constantijn als eerste christelijke keizer het christendom tot staatsgodsdienst verhief in het Byzantijnse Rijk, moesten er een aantal beslissingen genomen worden. Zo wist bijvoorbeeld niemand op welke datum Jezus geboren was.

Datum van kerst wordt verplaatst

Men dacht dat Maria op 23 maart de boodschap van de aartsengel Gabriël had gekregen dat ze zwanger was. Met een zwangerschap van negen maanden kom je dan uit op 23 december als geboortedatum voor Jezus. Dit was ook de winterzonnewende, de kortste dag van het jaar.

Het probleem was dat op deze datum ook de afsluiting van de saturnaliën viel, een heidens feest uit de Romeinse tijd, dat gevierd werd door een groot deel van de bevolking.

Constantijn wilde het deel van de bevolking dat de saturnaliën vierde niet voor het hoofd stoten, maar de nieuwe godsdienst ook niet koppelen aan heidense rituelen. Dit is waarschijnlijk de reden dat de geboorte van Jezus twee dagen werd opgeschoven.

Constantijn vierde voor het eerst kerst op 25 december 336, en toen hij het jaar daarop stierf, werd de beslissing in handen gelegd van paus Julius I. Een paar jaar later bepaalde de paus dat die datum correct was.

Zo werd Julius een belangrijke figuur voor de toekomstige viering van het kerstfeest.

Waarom 24 december?

In veel landen, bijvoorbeeld in Scandinavië, is kerstavond, 24 december, de belangrijkste dag van het kerstfeest. Dit begon in de 19e eeuw, toen men de lichtjes in de kerstboom de avond voor de geboortedag van Jezus ontstak.
Toen er kerstcadeautjes kwamen, en de religieuze oorsprong langzaam naar de achtergrond verdween, bleef men daar voornamelijk op 24 december kerst vieren.