16 december: Waarom zijn er kunstkerstbomen?

De oorsprong van de kerstboom is onduidelijk, maar de traditie duikt voor het eerst op in 15e-eeuwse bronnen uit het huidige Estland, en een kleine honderd jaar later in Noord-Duitsland.

Gebrek aan sparren in Duitsland

Vooral de Duitsers waren zulke enthousiaste kerstboomgebruikers dat er in de 19e eeuw een serieus probleem ontstond. Er waren toen nog geen speciale kerstboomkwekerijen, men zaagde gewoon de top van grote bomen af. De bomen overleefden dat wel, maar ze groeiden niet meer en waren daarom niet meer bruikbaar voor de houtindustrie. Het gevolg waren grote, onbruikbare bossen en een gebrek aan hout.

Kerstbomen met ganzenveren

In een aantal Duitse staten werd de wet aangepast. Het werd verboden om meer dan één boom per huishouden te hebben. Dit hielp een beetje, en rond 1845 kwam er een alternatief dat de Duitse bossen kon redden: kerstbomen van veren.

Ganzen werden veel gegeten in Duitsland, en de veren konden op stevig ijzerdraad bevestigd worden. Deze "takken" werden op een stam vastgemaakt, en als het geheel groen geschilderd was, leek het net een echte kerstboom. En deze bomen konden zelfs jaar in jaar uit gebruikt worden.

Amerikaanse kerstbomen met zwanenveren

Later in de 19e eeuw namen Duitse emigranten de verenboom mee naar de Verenigde Staten, waar hij vooral populair werd toen het warenhuis Sears Roebuck hem in 1913 in zijn catalogus opnam. En in de jaren 1920, toen veren erg in de mode waren, kwamen er varianten met verschillende kleuren en bijvoorbeeld struisvogel- en zwanenveren.

De verenboom verdween tijdens de Tweede Wereldoorlog, en toen het weer vrede was werden door de technologische ontwikkelingen kerstbomen voornamelijk van kunststof gemaakt.